مرگ نرم‌افزاری؛ محرک پنهان و ۷۷۰ هزار تنیِ بحران زباله‌های الکترونیکی

به گزارش زیست آنلاین،روند روزافزون انباشت گجت‌ها و تجهیزات الکترونیکی به یک بحران جدی زیست‌محیطی تبدیل شده است؛ چرا که این وسایل حاوی مواد خطرزایی هستند و دفن غیراصولی آن‌ها پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه دارد. با این حال، فراتر از چرخه فرسودگی فیزیکی، عامل مهم دیگری در شکل‌گیری این بحران نقش دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود: قطع پشتیبانی نرم‌افزاری.

وقتی یک شرکت سازنده تصمیم می‌گیرد به پشتیبانی امنیتی یا نرم‌افزاری از یک محصول پایان دهد، کاربران عادی و حتی سازمان‌های بزرگ ناچار به تعویض دستگاه‌های خود می‌شوند. نمونه بارز این وضعیت، توقف تدریجی پشتیبانی مایکروسافت از ویندوز ۱۰ است؛ رایانه‌هایی که عملکرد مطلوبی دارند اما به دلیل نبودِ بسته‌های امنیتی، شرکت‌ها را ناگزیر به مهاجرت به پلتفرم‌های دیگر می‌کنند.
پدیده «منسوخ‌سازی برنامه‌ریزی‌شده» نیز به این چرخه دامن می‌زند؛ جایی که محصولات عمداً به‌گونه‌ای طراحی یا پشتیبانی می‌شوند که با آمدن نسخه‌های جدید سیستم‌عامل، کارایی خود را از دست بدهند و کاربر را به خرید مدل‌های جدید سوق دهند. این مسئله طیف وسیعی از تجهیزات، از رایانه‌ها و تبلت‌ها گرفته تا ساعت‌های هوشمند، کتاب‌خوان‌های کیندل و ابزارهای خانه هوشمند را شامل می‌شود.

بر اساس داده‌های پایگاه «گورستان زباله‌های الکترونیکی» وابسته به صندوق آموزشی U.S. PIRG، از سال ۲۰۱۴ تاکنون حدود ۷۷۰ هزار تن (۱.۷ میلیارد پوند) زباله الکترونیکی مستقیماً از توقف پشتیبانی نرم‌افزاری و خدمات ابری ناشی شده است.
در مواجهه با این روند، نهادهایی نظیر PIRG و ائتلاف بین‌المللی تعمیر آزاد (ORA) تأکید می‌کنند که در شرایط کنونی، «آلوده‌کردن محیط‌زیست» برای تولیدکنندگان هزینه کمتری نسبت به نگهداری و مدیریت مسئولانه تجهیزات قدیمی دارد. این گروه‌ها خواستار آن هستند که بار مالی این بحران به جای مصرف‌کنندگان، متوجه شرکت‌های بزرگ سازنده باشد و قوانین به سمت تسهیل تعمیرپذیری و تداوم به‌روزرسانی‌ها تغییر جهت دهد.

اگرچه کار کردن با دستگاه‌هایی که دیگر بسته امنیتی دریافت نمی‌کنند به دلیل آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات سایبری توصیه نمی‌شود، اما دور انداختن آن‌ها نیز تنها راه چاره نیست. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که شهروندان و سازمان‌ها به جای انباشت این پسماندها، از روش‌های خلاقانه برای تغییر کاربری (Repurposing) بهره ببرند؛ از جمله تبدیل تبلت‌های قدیمی به پنل کنترل خانه هوشمند، استفاده از لپ‌تاپ‌های ازرده‌خارج به عنوان کنسول بازی، یا به‌کارگیری گوشی‌های قدیمی در نقش ابزارهای جانبی.
برای آن دسته از تجهیزاتی که دیگر قابل استفاده نیستند نیز مراجعه به مراکز تعیین‌شده بازیافت، گام ضروری برای جلوگیری از ورود مواد سمی به طبیعت به شمار می‌رود./ایسنا

زمینه خبر:

گسترش پسماندهای الکترونیکی، تأثیر پایان چرخه پشتیبانی سیستم‌عامل‌ها بر دورریز تجهیزات سالم، و نقش سیاست‌های انحصار نرم‌افزاری غول‌های فناوری در ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی و لزوم حمایت از جنبش حق تعمیر (Right to Repair).