نقشه ژنتیکی گونه‌های در معرض تهدید حیات‌وحش ایران تدوین می‌شود

به گزارش زیست آنلاین، سازمان حفاظت محیط زیست اجرای سه طرح ملی در حوزه مطالعات ژنتیکی حیات‌وحش را دنبال می‌کند؛ طرح‌هایی که به گفته مسئولان این سازمان، تاکنون حدود ۶۰ درصد پیشرفت داشته و هدف آنها حفاظت علمی از گونه‌های در معرض تهدید است.

لیلا عزالدین‌لو، رئیس گروه ذخائر ژنتیکی دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی، با اشاره به رویکرد علمی این برنامه‌ها گفت حفاظت مؤثر از گونه‌های در خطر، بدون شناخت دقیق ساختار ژنتیکی جمعیت‌ها امکان‌پذیر نیست. به گفته او، بر همین اساس مطالعات مولکولی و ژنتیکی روی گونه‌های شاخص حیات‌وحش کشور در دستور کار قرار گرفته است.

در قالب این طرح‌ها، بررسی تنوع ژنومیکی و تبارزایی جمعیت‌های افعی گرزه و افعی رازی با رویکردهای حفاظتی و درمانی مبتنی بر نشانگرهای ژنومی در حال اجراست. همچنین تهیه شناسنامه و نقشه ژنتیکی یوزپلنگ آسیایی، خرس سیاه و گوزن زرد ایرانی آغاز شده است.

یکی دیگر از بخش‌های این برنامه، ارزیابی تنوع ژنتیکی، نرخ درون‌آمیزی و روابط خویشاوندی جمعیت گور ایرانی است که با همکاری اداره کل محیط زیست یزد انجام می‌شود. به گفته مسئولان، این بخش از طرح برای مدیریت جمعیت‌های کوچک و جلوگیری از افت تنوع ژنتیکی اهمیت ویژه‌ای دارد.

عزالدین‌لو افزود این طرح‌ها با همکاری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان اجرا می‌شود و روند پیشرفت آنها ادامه دارد. به گفته او، نخستین گزارش پیشرفت مطالعات نیز به‌صورت رسمی درخواست شده و قرار است مجریان طرح گزارش خود را در معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ارائه کنند.

او هدف اصلی این برنامه‌ها را حفظ حداکثری تنوع ژنتیکی درون و بین جمعیت‌ها، جلوگیری از کاهش اندازه مؤثر جمعیت، پیشگیری از همخونی و فرسایش ژنتیکی و حفظ ژن‌های سازگار با شرایط محیطی عنوان کرد.

به گفته رئیس گروه ذخائر ژنتیکی دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی، تهیه نقشه ژنتیکی گونه‌ها می‌تواند ابزار مهمی برای افزایش شانس بقا، برنامه‌ریزی تکثیر، مدیریت جمعیت و اجرای برنامه‌های احیا و معرفی مجدد گونه‌ها در زیستگاه‌های طبیعی کشور باشد.

زمینه خبر:
مطالعات ژنتیکی در حفاظت از حیات‌وحش، به‌ویژه برای گونه‌های در معرض تهدید، نقش مهمی در تشخیص وضعیت جمعیت‌ها، جلوگیری از هم‌خونی و طراحی برنامه‌های تکثیر و احیا دارد. در سال‌های اخیر، استفاده از داده‌های ژنومی به یکی از ابزارهای اصلی مدیریت تنوع‌زیستی در جهان تبدیل شده است.