دوراهی ناترازی بنزین و موتورسیکلت‌های کهنسال؛ آیا اسقاط ۷.۵ میلیون دستگاه چاره‌ساز است؟

به گزارش زیست آنلاین،تصویر فعلی ناوگان موتورسیکلت کشور، بازتابی از یک فرسودگی عمیق است. بر اساس آمار، از مجموع ۱۴ میلیون دستگاه، ۷۲ درصد (حدود ۱۰ میلیون دستگاه) از عمر مفید خود عبور کرده‌اند. وضعیت زمانی بحرانی‌تر می‌شود که بدانیم ۵۶ درصد این ناوگان—معادل بیش از ۷.۵ میلیون دستگاه—بیش از ۱۶ سال عمر دارند و در چرخه تردد روزانه، سهم پررنگی در آلودگی هوا و مصرف سوخت دارند. در مقابل، تنها ۳۲ درصد از این موتورسیکلت‌ها کمتر از ۱۰ سال کار کرده‌اند.

تبعات فنی این حجم از کهنسالی، در دو بخش «مصرف سوخت» و «انتشار آلاینده‌ها» نمود پیدا کرده است. ۱۱ میلیون موتورسیکلت که در رده فرسوده جای می‌گیرند، با پیمایش میانگین ۱۵ هزار کیلومتر در سال و مصرف ۷ لیتر بنزین در هر ۱۰۰ کیلومتر، به تنهایی بار سنگینی بر دوش منابع سوختی کشور می‌گذارند که در استانداردهای جهانی، عددی غیرقابل‌قبول است.

اما جنبه زیست‌محیطی ماجرا حتی از مصرف سوخت نیز نگران‌کننده‌تر است. به گفته کارشناسان فنی، هر یک دستگاه موتورسیکلت کاربراتوری فرسوده، آلایندگی تولیدی‌اش برابر با هفت خودروی سواری است. این نسبت، نوسازی ناوگان موتورسیکلت را نه یک انتخاب، بلکه به گلوگاهی برای بهبود کیفیت هوای شهرهایی مانند تهران و اصفهان تبدیل کرده است.

محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو، با اشاره به اینکه مجموع وسایل نقلیه فرسوده کشور هم‌اکنون معادل ۱.۵ برابرِ ناترازی روزانه بنزین، سوخت مصرف می‌کنند، بر ضرورت عملیاتی کردن طرح‌های جایگزینی تأکید کرده است. محاسبات نشان می‌دهد در صورتی که ۴ میلیون دستگاه از این موتورسیکلت‌های آلاینده و پرمصرف از رده خارج و با نمونه‌های نو و برقی جایگزین شوند، می‌توان انتظار صرفه‌جویی سالانه ۲.۱ میلیارد لیتر بنزین را داشت؛ اقدامی که شاید کوتاه‌ترین و سریع‌ترین مسیر برای مهار بحران ناترازی سوخت و آلودگی هوا باشد.

زمینه خبر:
ناترازی بنزین در سال‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصاد انرژی و مدیریت کلان کشور تبدیل شده است، به‌طوری که بخش بزرگی از فرآورده‌های نفتی در وسایل نقلیه فرسوده و پرمصرف هدر می‌رود. در این ميان، موتورسیکلت‌ها به‌دلیل تیراژ بالا، پیمایش روزانه در مناطق پرتراکم شهری و راندمان بسیار پایین پیشرانه‌ها سهم بزرگی در این اتلاف و همچنین بحران آلودگی هوا دارند. با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از ناوگان موتوری کشور از مرز فرسودگی عبور کرده‌اند، اجرای سیاست‌های بازدارنده و حمایتی برای نوسازی و جایگزینی آن‌ها با مدل‌های برقی به یک ضرورت غیرقابل‌انکار برای تعادل‌بخشی به تراز سوخت کشور بدل شده است.