آسیب‌شناسی برقی‌سازی خودرو در ایران؛ انتقال آلودگی از اگزوز به دودکش نیروگاه‌ها

به گزارش زیست آنلاین،سیاست برقی‌سازی صنعت خودرو در ایران که با هدف تحول حمل‌ونقل و مهار مصرف سوخت آغاز شده، به دلیل فقدان استراتژی جامع و غلبه رویکردهای مقطعی، با چالش‌های جدی روبه‌رو است. به گفته امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در کشورهای پیشرو، حرکت به سمت خودروهای برقی نتیجه محاسبات دقیق و مشوق‌های بلندمدت است، اما در ایران به دلیل فقدان زیرساخت‌های بنیادین، این فناوری به کالایی لوکس برای اقشار پردرآمد تبدیل شده است.

کاکایی با اشاره به ناترازی شبکه برق کشور تأکید کرد که تولید برق مورد نیاز این خودروها با استفاده از سوخت‌های سنگین نظیر مازوت در نیروگاه‌ها و وجود تلفات بالای شبکه انتقال و توزیع، عملاً سودمندی محیط‌زیستی این اقدام را زیر سوال می‌برد. وی تصریح کرد: زمانی برقی‌سازی به نفع اقتصاد ملی است که برق مصرفی از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تأمین شود، در غیر این صورت تنها شاهد انتقال آلودگی از اگزوز خودرو به دودکش نیروگاه‌ها خواهیم بود.

این کارشناس با یادآوری تجربه شتاب‌زده گازسوز کردن خودروها در دهه ۸۰، نسبت به تکرار سناریوی تخصیص منابع به طرح‌های ناقص بدون پشتوانه کارشناسی هشدار داد. وی معتقد است که قیمت‌گذاری یارانه‌ای بنزین در کنار هزینه‌های اولیه بالای خودروهای برقی، انگیزه اقتصادی برای مصرف‌کننده ایجاد نمی‌کند و واردات پراکنده مدل‌های آماده، دردی از ناترازی بنزین یا مشکلات طبقه متوسط دوا نمی‌کند.

در پایان، کاکایی تأکید کرد که حل معضل ترافیک و آلودگی هوا نیازمند طراحی یک نظام حمل‌ونقل یکپارچه و چندوجهی (مترو و اتوبوس‌های پاک) و اصلاح ساختار انرژی است. وی افزود که پیشبرد این مسیر تنها با اتکا به واردات خودروهای گران‌قیمت یا دستورالعمل‌های اداری، نتیجه‌ای جز اتلاف منابع ملی در پی نخواهد داشت.

زمینه خبر:
طرح برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و واردات خودروهای برقی، یکی از راهبردهای کلان دولت در سال‌های اخیر برای مدیریت ناترازی بنزین و کاهش آلودگی هوای کلان‌شهرها بوده است. با این حال، ناترازی مزمن تولید و مصرف برق در فصول گرم و سرد، و وابستگی شدید شبکه نیروگاهی به گاز طبیعی و سوخت‌های سنگین، این پرسش اساسی را مطرح کرده که آیا زیرساخت‌های فعلی کشور توانایی پشتیبانی از موج جدید خودروهای الکتریکی را دارد یا خیر. تجربه تاریخیِ تبدیل ناوگان به دوگانه‌سوز (CNG) در دهه ۸۰ شمسی، به عنوان درس عبرتی برای سیاست‌گذاران یادآوری می‌شود که نشان داد بدون تکمیل زنجیره ارزش و استانداردسازی زیرساخت‌ها، سیاست‌های جایگزینی سوخت می‌تواند با چالش‌های فنی و اقتصادی سنگینی همراه شود. اکنون این موضوع، کانون بحث‌های کارشناسی در میان متخصصان انرژی و خودرو است تا از تکرار تجربه‌های پرهزینه پیشین و هدررفت منابع ملی جلوگیری شود.