همگرایی چهارجانبه باکو تا بروکسل؛ کابل‌های انتقال جایگزین خطوط لوله سوخت فسیلی می‌شوند

به گزارش زیست آنلاین،باکو که جایگاه ژئوپلیتیک کنونی خود در بازار جهانی انرژی را مدیون خطوط راهبردی باکو–تفلیس–جیحان و خط لوله ترانس آناتولی (تاناپ) است، اکنون همان مدل توسعه زیرساختی را برای تجارت برق سبز به کار گرفته است. وزرای انرژی آذربایجان و ترکیه این پروژه‌های برقی را هم‌تراز با ابرطرح‌های سوخت فسیلی پیشین ارزیابی می‌کنند.

در حال حاضر، چهار کشور جمهوری آذربایجان، گرجستان، ترکیه و بلغارستان مطالعات امکان‌سنجی، تدوین چارچوب‌های حقوقی و مقدمات تأسیس یک شرکت مشترک چهارجانبه را پیش می‌برند. در این چارچوب، پروژه اتصال یک گیگاواتی نخجوان به ترکیه نه تنها برای انتقال تولیدات محلی، بلکه به عنوان مسیری برای ترانزیت برق تجدیدپذیر آسیای مرکزی تعریف شده است.

هم‌زمان با مسیر زمینی، پروژه کابل زیردریایی دریای سیاه با ظرفیت بالغ بر ۴۰۰۰ مگاوات در دست بررسی است تا برق پاک قفقاز را به رومانی و مجارستان متصل کند. افزون بر این، هم‌پیمانی باکو با قزاقستان و ازبکستان نشان می‌دهد این کشور در پی تبدیل شدن به شاهراه اصلی عبور انرژی بادی و خورشیدی آسیای مرکزی به سمت بازارهای مصرف اروپاست.

مسیر جدید تجارت برق اگرچه با چالش‌های فنی همگام‌سازی شبکه و نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های انتقال روبه‌روست، اما بیانگر تغییر میدان رقابت انرژی در منطقه است. در الگوی جدید، برخورداری صرف از نیروگاه‌های خورشیدی یا بادی مزیت رقابتی پایدار ایجاد نمی‌کند، بلکه مدیریت کریدورهای انتقال و توافق‌های بین‌دولتی اتصال شبکه، تعیین‌کننده اصلی سهم کشورها در بازار است.

این تحولات پیرامونی، حامل پیامی کلیدی برای برنامه‌ریزی صنعت برق ایران است. در حالی که توسعه تجدیدپذیرها در ایران شتاب گرفته و موقعیت جغرافیایی کشور پیوند با بازارهای غرب آسیا، قفقاز و شبه‌قاره را ممکن می‌سازد، بهره‌گیری از این ظرفیت نیازمند هم‌راستایی ساخت نیروگاه با توسعه دیپلماسی انرژی، خطوط فرامرزی و هماهنگی زیرساخت‌های شبکه با همسایگان است.

زمینه خبر:
پس از آغاز بحران اوکراین و تلاش اتحادیه اروپا برای تنوع‌بخشی به مبادی واردات انرژی و کاهش انتشار کربن، طرح اتصال الکتریکی حوضه خزر به اروپا شتاب گرفت. امضای توافق‌نامه چهارجانبه در بخارست میان جمهوری آذربایجان، گرجستان، رومانی و مجارستان برای احداث کابل زیردریایی دریای سیاه، نقطه عطفی در تعریف مسیرهای ترانزیت برق سبز بدون وابستگی به زیرساخت‌های سنتی منطقه محسوب می‌شود.