شتاب نگران‌کننده عقب‌نشینی دریای خزر؛ کشورهای ساحلی به دنبال راهکار سازگاری

به گزارش زیست آنلاین،احمدرضا لاهیجان‌زاده با بیان اینکه روند کاهش تراز آب خزر از سال ۱۹۹۵ آغاز شده، اعلام کرد سرعت این پس‌روی در سال‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته است. طبق داده‌های آماری، نرخ کاهش تراز آب که تا سال ۲۰۲۰ حدود ۷.۵ سانتی‌متر بود، در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به ۲۰ سانتی‌متر و در سال ۲۰۲۶ به ۲۳ سانتی‌متر در سال رسیده است. مدل‌های پیش‌بینی نشان می‌دهند این روند دست‌کم تا سال ۲۰۵۰ تداوم خواهد داشت.
این مقام مسئول، تغییر اقلیم و افزایش شدید تبخیر سطحی را مهم‌ترین عامل این پس‌روی دانست و تصریح کرد سهم کاهش ورودی رودخانه‌ها در مقایسه با افزایش تبخیر، بسیار ناچیز است. وی توضیح داد که اگرچه سدسازی روی رودخانه‌های ورودی (به‌ویژه ولگا) بی‌تأثیر نیست، اما حجم آبی که به دلیل افزایش دما از خزر تبخیر می‌شود، چندین برابرِ ورودی‌های ازدست‌رفته است.

بیشترین آثار فیزیکی این پس‌روی در بخش شمالی دریا (روسیه و قزاقستان) به دلیل عمق کم گزارش شده، به‌طوری‌که در برخی نقاط تا ۲۰ کیلومتر عقب‌نشینی آب رخ داده است. در ایران نیز استان گلستان بیشترین تأثیرپذیری را از این پدیده داشته و استان‌های مازندران و گیلان نیز با چالش‌های مشابهی دست‌به‌گریبان هستند.

در حال حاضر مذاکرات دیپلماتیک میان پنج کشور ساحلی برای رسیدن به یک پروتکل و بیانیه مشترک در جریان است. به گفته لاهیجان‌زاده، دستیابی به توافق در چنین پرونده‌های محیط‌زیستی زمان‌بر است، اما جلسات متعددی در سطوح کارشناسی و عالی برای تعیین راهکارهای سازگاری برگزار شده است.

در حاشیه این مباحث، موضوع مقابله با آلودگی‌های پلاستیکی نیز به‌طور جدی مطرح شد. معاون محیط زیست دریایی با اشاره به خطر میکروپلاستیک‌ها برای سلامت زنجیره غذایی، از اجرای یک طرح پایلوت در بهشهر مازندران برای جمع‌آوری، بازیافت و فرهنگ‌سازی پیرامون مدیریت مصرف پلاستیک خبر داد./ایسنا

زمینه خبر:
دریای خزر به عنوان بزرگ‌ترین دریاچه جهان، تابعی از ورودی رودخانه‌ها (عمدتاً ولگا) و بیلان تبخیر است. تغییرات اقلیمی در حوضه آبریز این دریاچه و افزایش دمای جهانی، تعادل هیدرولوژیک آن را برهم زده است. کشورهای ساحلی خزر (ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان) بر اساس کنوانسیون تهران موظف به همکاری‌های زیست‌محیطی هستند، اما مدیریت سطح تراز آب نیازمند توافقات سیاسی و فنی پیچیده‌ای است.