چرا ظرفیت خورشیدی ایران فعال نمی‌شود؟ کالبدشکافی چالش‌های پنهان سرمایه‌گذاری تجدیدپذیرها

به گزارش زیست آنلاین،با تشدید ناترازی تولید و مصرف برق و افزایش هزینه‌های سوخت فسیلی، انرژی‌های تجدیدپذیر از یک موضوع حاشیه‌ای به یک ضرورت راهبردی در امنیت انرژی کشور تبدیل شده‌اند. با این حال، فاصله معنادار میان پتانسیل طبیعی و توسعه واقعی نشان می‌دهد که تابش مناسب به‌تنهایی ضامن رشد این صنعت نیست.

نخستین چالش کلیدی، ساختار هزینه‌ای پروژه‌هاست؛ نزدیک به ۹۰ درصد هزینه احداث نیروگاه خورشیدی به‌صورت ارزی (واردات پنل یا سلول) محاسبه می‌شود. این وابستگی ارزی، در کنار نوسانات نرخ ارز و یارانه‌ای بودن سوخت نیروگاه‌های حرارتی، پیش‌بینی‌پذیری اقتصادی و توان رقابت این پروژه‌ها را با سایر بازارهای موازی مانند طلا، ملک و ارز تضعیف کرده است.

از سوی دیگر، چالش اتصال به شبکه در نقاط پرتابش و ناترازی مالی صنعت برق مانع از جذب روان سرمایه‌های غیردولتی می‌شود. تاخیرهای تاریخی در پرداخت مطالبات نیروگاه‌ها، کارکرد قراردادهای خرید تضمینی ساتبا را به‌عنوان ابزار پوشش ریسک تضعیف کرده و رغبت سیستم بانکی را برای اعطای تسهیلات کاهش داده است.

در بخش نیروگاه‌های پشت‌بامی و مقیاس خرد نیز موانعی نظیر مسائل حقوقی مالکیت مشاع در آپارتمان‌ها، نبود شرکت‌های واسط (توسعه‌دهنده تجمیعی) و ارزانی شدید تعرفه برق شبکه مانع از توجیه‌پذیری اقتصادی این مدل برای خانوارها شده است؛ مسائلی که لزوم بازتعریف نقش سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر (ساتبا) از مجری‌گری به تنظیم‌گری و تسهیل‌گری مالی را برجسته می‌سازد.

زمینه خبر
صنعت برق ایران با هدف‌گذاری احداث هزاران مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر برای رفع ناترازی اوج بار تابستان تلاش می‌کند وابستگی شبکه به گاز طبیعی و گازوئیل را کاهش دهد. دستیابی به این اهداف مشروط به اصلاح مدل مالی قراردادها، ایجاد ابزارهای تضمین پرداخت و هماهنگی خطوط انتقال با مزارع جدید خورشیدی است.