شریان غذایی جهان در خطر؛ چرا انسداد تنگه هرمز کشاورزی جهانی را فلج می‌کند؟

به گزارش زیست آنلاین بحران‌های ژئوپلیتیکی خلیج فارس اغلب از منظر بازار نفت بررسی می‌شوند، اما حسین شیرزاد، تحلیلگر و دکترای توسعه کشاورزی، معتقد است تاب‌آوری سیستم‌های غذایی جهان به زنجیره تأمین نهاده‌های کشاورزی عبوری از تنگه هرمز وابسته است. این آبراهه شریان اصلی صادرات کودهای نیتروژنی، به ویژه اوره و آمونیاک تولیدی خاورمیانه است که دسترسی به آن نقشی تعیین‌کننده در قیمت نهایی مواد غذایی دارد.

تنش‌های اخیر و حملات نظامی در منطقه، بلافاصله هزینه بیمه کشتی‌ها و نرخ کرایه حمل‌ونقل دریایی را افزایش داده است. بر اساس آمار مؤسسه کلارکسونز، در حال حاضر حدود ۳۲۰۰ کشتی تجاری (معادل ۴ درصد از تناژ ناوگان جهانی) در داخل خلیج فارس و ۵۰۰ کشتی دیگر در مبادی ورودی آن متوقف یا بدون استفاده مانده‌اند که این امر نشان‌دهنده ابعاد وسیع اختلال لجستیکی است.

این انسداد و افزایش ریسک، بیش از همه واردکنندگان غلات در منطقه را تحت فشار قرار داده است. کشورهای حوزه خلیج فارس سالانه ۳۰ میلیون تن غلات وارد می‌کنند که سهم ایران از این میزان ۱۴ میلیون تن است. تقریباً تمام ذرت و بخش عمده‌ای از سویا و گندم وارداتی ایران از تنگه هرمز عبور می‌کند که هرگونه تأخیر در ترانزیت آن، زنجیره تأمین خوراک دام و صنایع غذایی کشور را با تهدید جدی مواجه خواهد کرد.

از سوی دیگر، خاورمیانه تأمین‌کننده ۳۵ درصد از تجارت جهانی اوره است و تنگه هرمز مسیر عبور یک‌چهارم کودهای نیتروژنی دنیا به شمار می‌رود. به دنبال تحولات اخیر، قیمت اوره در بازار جهانی صعودی شده و به حدود ۵۵۰ دلار در هر تن رسیده است. این افزایش قیمت نهاده‌ها در آستانه کاشت بهاره، می‌تواند کشاورزان دنیا را مجبور به تغییر الگوی کشت و کاهش تولید محصولات استراتژیک کند./مهر

زمینه خبر:
کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) پیش از این ۶۱ کشور جهان را به عنوان مناطق بسیار آسیب‌پذیر در برابر شوک‌های هم‌زمان قیمت سوخت و مواد غذایی شناسایی کرده است. بیش از یک میلیارد نفر در این کشورها زندگی می‌کنند که اختلال در مسیرهای دریایی نظیر تنگه هرمز، معیشت و امنیت غذایی آنان را به طور مستقیم به مخاطره می‌اندازد.