اقدامات پیشگیرانه فرونشست زمین در دو دشت استان زنجان

به گزارش زیست آنلاین، دشت قزوین با وجود برخورداری از خاک حاصلخیز و ظرفیت بالای کشاورزی، از اواسط دهه ۴۰ به دلیل محدودیت منابع آب به عنوان «دشت ممنوعه» شناخته شد، اما طی ۵ دهه گذشته برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و گسترش چاه‌های غیرمجاز، این دشت را با بحران جدی فرونشست زمین مواجه کرده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در برخی نقاط دشت قزوین، سطح آب‌های زیرزمینی سالانه چند متر افت کرده و در پی آن، نرخ فرونشست زمین در برخی مناطق به حدود ۳۰ سانتی‌متر در سال رسیده است؛ نرخی که از آن به عنوان یکی از شدیدترین نمونه‌های فرونشست در کشور یاد می‌شود.

فرونشست زمین که پدیده‌ای انسان‌ساخت و ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی است، علاوه بر تخریب تدریجی سفره‌های آب، تهدیدی جدی برای زیرساخت‌ها، شریان‌های حیاتی، ساختمان‌ها و اراضی کشاورزی به شمار می‌رود و می‌تواند پیامدهای گسترده اقتصادی و اجتماعی برای استان قزوین به همراه داشته باشد.

کارشناسان تأکید دارند تخریب سفره‌های آب زیرزمینی ماهیتی غیرقابل بازگشت دارد و احیای آنها امکان‌پذیر نیست. با این حال، کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت و اجرای هدفمند طرح‌های آبخیزداری از مهمترین راهکارهای مهار و جلوگیری از تشدید فرونشست در دشت قزوین محسوب می‌شود.

در این راستا سازمان نقشه‌برداری کشور به دعوت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان جهت بررسی و پایش میزان فرونشست در این استان حضور پیدا کرد. در این بررسی از برخی پهنه‌های مستعد و آسیب پذیر استان بازدید، انجام و نسبت به بررسی نقشه‌های تهیه شده توسط سازمان نقشه‌برداری کشور و ارزیابی فرونشست منطقه و بررسی پیامدهای آن بر زیرساخت‌های استان به خصوص خطوط راه آهن، اراضی کشاورزی و منابع آب زیرزمینی اقدام شد.

در این مطالعات مشخص شد که برخی مناطق آسیب‌پذیری بیشتری را در برابر فرونشست نشان می‌دهند.

در جلسه بررسی نقاط بحرانی فرونشست استان زنجان مقرر شد اقدامات لازم جهت جلوگیری از آسیب ناشی از فرونشست در استان با اولویت دشت «ابهر» و «خرمدره» صورت پذیرد. همچنین با توجه به اهمیت آسیب ناشی از فرونشست به خطوط راه‌آهن مقرر شد تمهیدات لازم در خصوص ایجاد محدودیت در حفر چاه و کاشت درختان با جدیت پیگیری شود.