توزیع رایگان سی‌ان‌جی در ترازوی نقد؛ مسکن موقت یا علاج ناترازی بنزین؟

به گزارش زیست آنلاین،ناترازی بنزین و عبور تقاضا از مرز ۱۳۵ میلیون لیتر در روز، سیاست‌گذاران انرژی را به سمت استفاده از ظرفیت‌های جایگزین سوق داده است. در این میان، پویش توزیع رایگان سی‌ان‌جی در صدها جایگاه سوخت، تلاشی برای تغییر موازنه سبد سوخت کشور است. ایران با داشتن بیش از ۲۵۰۰ جایگاه فعال گاز، از کامل‌ترین زیرساخت‌های خاورمیانه برخوردار است، اما آمارهای موجود نشان می‌دهد بیش از ۶۰ درصد از ظرفیت سرمایه‌گذاری‌شده در این بخش، بلااستفاده مانده است.

رضا نیکزاد، کارشناس حوزه انرژی، معتقد است این پویش توانسته بخشی از تقاضای بنزین را به شبکه گاز شهری منتقل کند، اما پایداری این رفتار مستلزم بسترهای اقتصادی است. به گفته وی، ظرفیت خالی جایگاه‌ها معادل توزیع روزانه ۲۲ میلیون لیتر بنزین است که در صورت بهره‌برداری کامل، می‌تواند بخش بزرگی از کسری سوخت کشور را بدون نیاز به سرمایه‌گذاری‌های سنگین پالایشگاهی جبران کند.

با این حال، یک مانع ساختاری بزرگ وجود دارد؛ حدود یک میلیون خودرو از مجموع ۴.۵ میلیون خودروی گازسوز، به دلیل پایان عمر مفید مخازن یا نقص در معاینات فنی، عملاً از چرخه مصرف گاز خارج شده‌اند. هزینه سنگین تعویض مخازن هیدروستاتیک و فاصله قیمتی اندک میان سوخت یارانه‌ای و هزینه‌های تعمیراتی، تمایل مالکان خودرو را برای بازگشت به چرخه مصرف گاز کاهش داده است.

علاوه بر چالش‌های فنی، دو عامل دیگر پایداری این سوخت را تهدید می‌کند: نخست، محدودیت عرضه در فصول سرد سال به دلیل اولویت‌بندی گاز خانگی که اعتماد رانندگان ناوگان عمومی را سلب می‌کند و دوم، بحران نقدینگی جایگاه‌داران. بدون خطوط اعتباری حمایتی برای جبران هزینه‌های نگهداری تجهیزات پرفشار، تداوم این پویش‌ها نمی‌تواند جایگزین یک اصلاح ساختاری و استراتژیک در نظام سوخت‌رسانی شود./مهر

ناترازی بنزین در ایران به یکی از ابرچالش‌های اقتصادی تبدیل شده که فشار سنگینی بر منابع ارزی کشور برای واردات فرآورده تحمیل می‌کند. استفاده از سی‌ان‌جی به عنوان یک سوخت بومی و ارزان، در اسناد بالادستی به عنوان راهبرد اصلی مهار مصرف بنزین شناخته می‌شود. با این حال، بهره‌برداری از این ظرفیت نه با توزیع کوتاه‌مدت رایگان، بلکه در گرو نوسازی ناوگان فرسوده، الزام خودروسازان به تولید پیشرانه‌های پایه گازسوز و ایجاد مصونیت در تامین گاز جایگاه‌ها در فصول پیک مصرف است.