دریای خزر

معرفی دریای خزر

دریای خزر بزرگترین محدوده آب های درونی محصور شده بر روی زمین توسط منطقه است که به طور عمده به عنوان بزرگترین دریاچه یا دریای کامل شناخته شده است. این حوضه اندوره ای (حوضه بدون خروج) بین اروپا و آسیا است. دریای خزر توسط قزاقستان در شمال شرقی، روسیه در شمال غرب، آذربایجان در غرب، ایران در جنوب و ترکمنستان در جنوب شرقی محدود شده است. در حال حاضر دریای خزر حدود 28 متر (92 فوت) زیر سطح دریا در رکود خزر، در شرق کوه های قفقاز و در غرب جنگل های وسیع آسیای مرکزی قرار دارد. بستر دریا در بخش جنوبی به اندازه 1023 متر (3،356 فوت) زیر سطح دریا است، که دومین از لحاظ کم بودن تنزل طبیعی روی زمین پس از دریاچه بایکال (-1،180 متر، -3،871 فوت) است. ساکنان باستانی ساحل آن، دریای خزر را احتمالا به خاطر شور و وزنی آن و اندازه های بزرگ به عنوان یک اقیانوس در نظر گرفتند.

خصوصیات فیزیکی

تشکیل شدن

دریای خزر، مانند دریای سیاه، دریاچه نماک و دریاچه ارومیه، بقایای دریای پاراتتیس باستانی است. حدود 5.5 میلیون سال پیش به علت افزایش سطح زمین شناسی و کاهش سطح دریا، در خشکی محصور شد. در طول دوره های گرم و خشک آب و هوایی، دریای محصور تقریبا خشک شد. با توجه به جریان آب شیرین، دریای خزر در بخش شمالی خود دریاچه ای با تازه آب است و در ساحل ایران بیشترین میزان شوری وجود دارد جایی که حوضه آبریز جریان کمی دارد. در حال حاضر میانگین شوری دریای خزر یک سوم اقیانوس های زمین است.

جغرافیا

دریای خزر بزرگترین آب درونی جهان است و 40 تا 44 درصد از کل آب های دریاچه ای جهان را تشکیل می دهد. خطوط ساحلی دریای خزر توسط آذربایجان، ایران، قزاقستان، روسیه و ترکمنستان مشترک هستند. خزر به سه منطقه فیزیکی مشخص تقسیم می شود: خزر شمالی، خزر میانی و خزر جنوبی. مرز شمالی- مرکزی آستانه منگیلهک است که از طریق جزیره چچن و کپ تیوب کراگن جریان جریان دارد. مرز میانی-جنوبی آیرفون آسترن است، که منحنی تکتونیکی بین قاره اوراسیا و بقایای اقیانوس است که از طریق جزیره Zhiloi و کیپ کوول جریان دارد. 

تفاوت بین سه منطقه چشمگیر است. خزر شمالی تنها شامل فلات خزر است و بسیار کم عمق است. این مقدار کمتر از 1٪ از کل حجم آب را با میانگین عمق تنها 5 الی 6 متر (16-20 فوت) تشکیل می دهد. عمق دریا با حرکت به سمت خزر میانی به طور قابل ملاحظه ای افزایش پیدا می کند بطوریکه که عمق متوسط 190 متر (620 فوت) است. خزیر جنوبی با عمق اقیانوسی بیش از 1000 متر (3،300 فوت) عمیق ترین نقطه است و از عمق دریاهای دیگر مانند خلیج فارس به طور قابل ملاحظه ای بیشتر است. خزیر میانی و جنوبی به ترتیب به ترتیب 33 و 66 درصد کل حجم آب را تشکیل می دهند. بخش شمالی دریای خزر به طور معمول در زمستان منجمد می شود و در سردترین زمستان ها، یخ در قسمت جنوب نیز تشکیل می شود. بیش از 130 رودخانه به دریای خزر می ریزند که بزرگترین آن ها، رودخانه ولگا می باشد. دومین رودخانه بزرگ و پر آب، رودخانه اورال، از شمال و رودخانه کورا از غرب به دریای خزر می ریزند.

هیدرولوژی

دریای خزر دارای ویژگی هایی است که بین دریا و دریاچه مشترک است. از این دریا اغلب به عنوان بزرگترین دریاچه جهان نام برده می شود، اگرچه یک دریاچه آب شیرین نیست. این دریا از لحاظ حجم، حدود 3.5 برابر بیشتر  از مجموع همه پنج دریاچه های بزرگ آمریکای شمالی آب دارد. دریای خزر بخشی از اقیانوس تتیس بود که حدود 5.5 میلیون سال پیش به علت حرکت صفحات تکتونیکی توسط خشکی محصور شد.

تخریب محیط زیست

رودخانه ولگا، بزرگترین رودخانه در اروپا منبع 80 درصد از جریان ورودی دریای خزر است. پایین تر آن به شدت با انتشار غیر قابل کنترل از آلودگی های شیمیایی و بیولوژیکی توسعه می یابد. اگرچه داده های موجود پراکنده و با کیفیت مورد بحث هستند، شواهد فراوانی وجود دارد که نشان می دهد ولگا یکی از منابع اصلی آلودگی های مرزی در خزر است.

میزان فعالیت های استخراج سوخت فسیلی و فعالیت های حمل و نقل در خزر نیز برای محیط زیست ریسک محسوب می شود. به عنوان مثال، جزیره وولف باکو، از خسارات زیست محیطی به عنوان نتیجه صنعت پتروشیمی رنج می برد. این آسیب تعداد قابل توجهی از گونه های پرندگان دریایی در این منطقه را کاهش داده است.

سهم ایران از دریای خزر

ایران در دریای خزر حدود 650 کیلومتر ساحل دارد که کمترین مقدار در بین 5 کشور همسایه این دریا است. از این رو سهم ایران از این دریا هیچگاه از 20 درصد فراتر نخواهد رفت. این 20 درصد هم درصورتی است که کشورهای دیگر با دو برابر خط ساحلی ما موافقت کنند که به اندازه ایران سهم داشته باشند. بیشترین مقدار ساحل دریای خزر به ترتیب متعلق به قزاقستان، ترکمنستان، روسیه، آذربایجان و ایران است.

اخبار و اطلاعات مربوط به دریای خزر را در زیست آنلاین دنبال کنید.

خطرات محیط زیستی ذخایر کشف شده نفت و گاز خزر

زیست آنلاین: احسان عابدی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی کشور به وضعیت محیط زیست دریای خزر، طی یک یادداشت، کشف میادین گازی و نفتی در مناطق شمالی کشور و تاثیرات آن بر اکوسیستم دریای خزر را مورد بررسی و نقد قراردده است. به گفته وی دریاچه خزر، اکوسیستم های وابسته به آن و همه زیستمندان خزری، صندوق ارزی پایداری هستند که نباید به واسطه نفت، کوچکترین آسیبی به آن‌ها وارد شود. این ذخایر به مراتب ارزش بالاتری نسبت به نفت و درآمدهای نفتی حاصل از آن دارند.

خطرات زیستی دریای خزر چیست

یکی از مسائل مهم در زمینه دریای خزر بررسی مخاطرات زیست محیطی این اکوسیستم است که عواملی مانند شکوفایی جلبکی و آلودگی‌های نفتی، صنعتی، کشاورزی و فلزات سنگین به ترتیب به عنوان مخاطرات زیستی و غیر زیستی این پهنه آبی را تهدید می‌کند.

چه کسانی از عدم اجرای رژیم حقوقی دریای خزر ضرر می کنند

زیست آنلاین: عضو هیات علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی کشور نظام حقوقی دریای خزر را از لحاظ نحوه بهره‌برداری، چگونگی حفاظت، تنظیم روابط بین کشورهای خزری و نحوه همکاری ها دارای اهمیت فراوان دانست و گفت: مشخص نشدن این موضوع (نظام) اجرای مشترک کنوانسیون تهران را دچار مشکل کرده است.

دریای خزر در محاصره انواع آلودگی‌ها

دریای خزر بزرگ‌ترین دریاچه دنیا است که در شمال ایران قرار دارد و کشورهای «ایران»، «روسیه»، «جمهوری آذربایجان»، «جمهوری‌ ترکمنستان» و «جمهوری قزاقستان» این دریاچه را در برگرفته‌اند اما کافی است چند قدم در ساحل این دریاچه قدم بزنید تا با زباله‌ها و ماهی‌هایی مرده مواجه شوید.

کنوانسیون تهران بهترین بستر همکاری برای حفاظت از دریای خزر است

رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی گفت: کنوانسیون منطقه‌ای تهران تنها معاهده زیست‌محیطی و تنها بستر همکاری برای‌ حفاظت و نجات اکوسیستم منحصر به فرد مورد توافق پنج کشور حاشیه دریای خزر است که از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

قاتل اصلی شناگران در خزر چیست؟

شنای مطمئن در دریاها و دریاچه‌های بزرگ مانند شنا در دریاچه، سد یا استخر آب نیست، بلکه علاوه بر مهارت در شنا باید ویژگی آن حوضه آبی را نیز شناخت؛ یکی از مهمترین آنها «جریان شکافنده» در دریای خزر است که حتی ماهرترین شناگران را هم به کام مرگ می‌کشاند.

دادستان کل کشور رسیدگی به کنوانسیون حقوقی دریای خزر را در دستور کار قرار داد / صیانت از محیط زیست دریای خزر مطرح است

دادستان کل کشور با تاکید بر اینکه به دنبال این هستیم که هرچه سریعتر ایران به کنوانسیون حقوقی دریای خزر بپیوندد گفت: در جلسه امروز با سفیر ایران در روسیه تصمیم بر این شد که موضوع با جدیت بیشتری پیگیری شود تا به مرحله اجرایی برسد و در اموری که باید انجام شود تسریع صورت گیرد.

دعوت از محققان گیلانی برای حضور در کنفرانس تغییر اقلیم منطقه خزر

مدیر روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان با اشاره به برگزاری کنفرانس علمی مجازی تغییر اقلیم منطقه دریای خزر در تاریخ پنجم و ششم آبان ۱۴۰۰ ، از پژوهشگران و محققان استان برای شرکت در این کنفرانس علمی دعوت کرد.

کشف ذخایر نفت و گاز در شمال از ادعا تا واقعیت/ الزامات محیط زیستی توسعه میادین رعایت خواهد شد.

زیست آنلاین: در روزهای گذشته مقامات شرکت نفت خزر با اعلان کشف ذخایر عظیم نفت و گاز در شمال کشور، خبر از نتایج امیدآفرین حفاری‌ها و کشف ذخایر قابل توجه گازی و نفتی در دشت گرگان، رودسر، رامسر و چالوس داده‌اند. اما به نظر می رسد اخبار منتشر شده در این خصوص بیش از آن که فنی و عملیاتی باشد، سیاسی است. داده‌های بیان شده مبتنی بر داده‌های لرزه‌نگاری است و متکی به داده‌های حفاری نیست و قابل اتکا نخواهد بود.

تصویب لایحه پروتکل ارزیابی اثرات زیست محیطی در کمیسیون امنیت ملی مجلس

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از تصویب لایحه پروتکل ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر در جلسه امروز این کمیسیون خبر داد.

انتشار اولین نقشه هوشمند ژئوشیمی رسوبی و آلاینده‌های زیست‌محیطی خزر

مدیرکل دفتر بررسی‌های زمین‌شناسی دریایی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی از انتشار نخستین نقشه هوشمند ژئوشیمی رسوبی و آلاینده‌های زیست‌محیطی سواحل و مناطق دریایی خزر خبر داد و گفت: این نقشه در مقیاس یک‌پنجاه ‎هزارم به همت کارشناسان دفتر زمین‌شناسی دریایی تهران و مراکز کاسپین باختری و خاوری منتشر شده است.

مدیریت منابع دریای خزر با تهیه کاتالوگ ملی

مدیر مرکز تحقیقات و مطالعات دریای خزر گفت: اکنون همه کشورهای پنج گانه به این نتیجه رسیده اند که همکاری برای مدیریت مناسب وضعیت دریای خزر منوط به داشتن اطلاعات کامل است که کاتالوگ ملی گام مهمی در این زمینه است.

خلیج گرگان به منبع غبار محلی تبدیل می شود

معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی اعلام کرد که مدلسازی غبار در منطقه با فرض خشک شدن خلیج گرگان نشان می‌دهد که در این حالت خلیج گرگان به عنوان منبع غبار محلی عمل خواهد کرد.
1
2 3 4 5 6