از ظرفیت اسمی تا واقعیت تولید؛ چرا آمار نیروگاه‌های تجدیدپذیر هدف انتقاد قرار گرفت؟

به گزارش زیست آنلاین،ریشه اصلی اختلافات اخیر در آمار صنعت برق، در خلط دو شاخص فنی متفاوت نهفته است: «ظرفیت نصب‌شده» (مگاوات) که حداکثر توان بالقوه یک نیروگاه را نشان می‌دهد و «انرژی تولیدی» (مگاوات‌ساعت) که مجموع برق تزریق شده به شبکه در یک بازه زمانی معین است.

برای درک ساده‌تر، ظرفیت مگاواتی یک نیروگاه مانند «اسب‌بخار» یا قدرت موتور یک خودرو است، در حالی که مگاوات‌ساعت معادل «مسافت پیموده شده» توسط آن خودروست. همان‌طور که قدرت بالای موتور تضمین‌کننده پیمایش مسافتی ثابت در هر شرایطی نیست، ظرفیت ۵۸۰۰ مگاواتی نیز به معنای تولید دائم و یکنواخت این میزان برق در تمام ساعات شبانه‌روز نیست.

عوامل محیطی؛ سد راه تولید حداکثری
تولید واقعی در نیروگاه‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه خورشیدی، تابعی از متغیرهای متعددی است. شدت تابش، دمای پنل‌ها، موقعیت جغرافیایی و راندمان تجهیزات باعث می‌شود که خروجی لحظه‌ای نیروگاه با ظرفیت اسمی آن متفاوت باشد.

کارشناسان پایش ساتبا تاکید می‌کنند که برای ارزیابی عملکرد واقعی، باید «توان لحظه‌ای در شرایط مشابه» سنجیده شود. از این رو، قرار دادن عدد ظرفیت نصب‌شده در برابر تولید ماهانه، بدون همسان‌سازی شاخص‌ها، منجر به نتیجه‌گیری‌های غیرفنی و تلقی «عددسازی» می‌شود.

چالش پلمب کنتور و رویت‌پذیری در شبکه
بخش دیگری از ابهامات به عدم رویت برخی نیروگاه‌های فعال در سامانه‌های برخط بازمی‌گردد. واقعیت این است که تعدادی از نیروگاه‌ها به شبکه متصل شده و تولید برق دارند، اما به دلیل تکمیل نشدن فرآیند «پلمب کنتور»، آمار تولید آن‌ها رسماً ثبت و پایش نمی‌شود.

فرآیند پلمب کنتور که پیش از این به صورت سلیقه‌ای در برخی شرکت‌های برق انجام می‌شد، اکنون با ابلاغ آیین‌نامه رفع موانع احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، استانداردسازی شده است. با این حال، تأخیر در تأمین تجهیزات زیرساختی و نهایی نشدن این فرآیند اداری-فنی، همچنان یکی از دلایل اصلی تفاوت میان ظرفیت موجود و آمار رسمیِ قابل رویت است.

زمینه خبر
توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در ایران به دلیل ناترازی شدید برق در تابستان، به یک اولویت استراتژیک تبدیل شده است. شفاف‌سازی داده‌های تولید و انتشار دقیق زمان اتصال واحدها به شبکه، می‌تواند به کاهش شکاف دیدگاه میان منتقدان و متولیان دولتی کمک کرده و اعتماد عمومی را به آمارهای توسعه‌ای بازگرداند.