تهدید جدی فرونشست زمین برای خطوط مترو و زیرساخت‌های پایتخت

به گزارش زیست آنلاین،علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با اشاره به آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی تهران تأکید کرد که بخش‌های وسیعی از مناطق ۱۰، ۱۲، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۱ تهران در زون‌های بحرانی فرونشست قرار دارند. در برخی از این نقاط، نرخ نشست زمین به بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال رسیده است که این آمار، زنگ خطری جدی برای ایمنی پروژه‌های عمرانی محسوب می‌شود.

این کارشناس با تفکیک دو نوع پدیده «فرونشست تدریجی» و «فروریزش‌های ناگهانی»، اظهار داشت که تجربه حوادث تلخ گذشته در مناطقی مانند شهران و خیابان مولوی نشان می‌دهد، حفاری‌های زیرزمینی (مانند استفاده از دستگاه TBM) بدون رعایت تمهیدات مهندسی دقیق، می‌تواند منجر به حوادث ناگوار شود. به گفته وی، ارتعاشات ناشی از این حفاری‌ها در مناطقی که زمین سست است، پایداری معابر و ساختمان‌های مجاور را با خطر مواجه می‌کند.

یکی از چالش‌های اصلی که در این گزارش به آن اشاره شده، خلأ قانونی در نظارت بر پروژه‌های کلان است. علی‌رغم هشدارهای متعدد، هنوز ضوابط الزام‌آوری وجود ندارد که رعایت ملاحظات فرونشست را در طراحی و اجرای پروژه‌های ریلی و ساختمانی اجباری کند. همین موضوع باعث شده است که حتی در مناطق با ریسک بسیار بالا، پروژه‌های عمرانی بدون استعلام‌های فنی و پایش‌های لازم اجرایی شوند.

بیت‌اللهی تنها راهکار فوری و عملیاتی را «مانیتورینگ مستمر سطح زمین» همزمان با حفاری‌های زیرسطحی دانست. وی معتقد است با وجود هزینه‌های بالای صرف‌شده در پروژه‌های مترو، تغییر مسیرها شاید از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد، اما پایش دقیق و مستمر زمین در طول مسیر حفاری، می‌تواند ضمن شناسایی به‌موقع تغییرات، از وقوع فجایع انسانی و تخریب‌های غیرقابل‌جبران جلوگیری کند.

این وضعیت در نوار جنوبی تهران به دلیل افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی بحرانی‌تر گزارش شده است و مدیریت شهری باید پیش از هرگونه توسعه جدید در این پهنه‌ها، راهکارهای کاهش ریسک را در اولویت قرار دهد.ایلنا