انتقال صنایع موجود به سواحل توجیه اقتصادی ندارد/ اولویت با هدایت سرمایه‌گذاری‌های جدید به نوار ساحلی است

به گزارش زیست آنلاین،موضوع آمایش سرزمین و چالش استقرار صنایع بزرگ در مناطق کم‌آب ایران، سال‌هاست که به یکی از محورهای اصلی بحث‌های کارشناسی تبدیل شده است. در حالی که فرونشست زمین و خشک شدن رودخانه‌ها فشار بر صنایع مستقر در مرکز کشور را افزایش داده، پرسش کلیدی این است که آیا انتقال این واحدها به سواحل جنوبی راهگشا خواهد بود یا خیر؟

فرشته امینی، نایب‌رئیس کمیسیون توسعه پایدار اتاق تهران، در این باره معتقد است که انتقال صنایع موجود به سواحل نه عملی است و نه توجیه اقتصادی دارد. وی با اشاره به اینکه بسیاری از این واحدها با سرمایه‌گذاری‌های چند میلیارد دلاری و بر اساس دسترسی به معادن یا زیرساخت‌های انرژی احداث شده‌اند، تاکید کرد که هزینه جابه‌جایی این ساختارها فراتر از توان اقتصادی است؛ با این حال، وی معتقد است که توسعه صنایع «جدید» باید لزوماً متناسب با ظرفیت‌های اقلیمی و به سمت مناطق ساحلی هدایت شود.

سهم ناچیز اما متمرکز صنعت در بحران آب
بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است و سهم صنعت کمتر از ۵ درصد برآورد می‌شود. با این حال، امینی معتقد است اهمیت صنایع آب‌بر در تمرکز مصرف آن‌ها در حوضه‌هایی مانند زاینده‌رود است که از پیش با تنش آبی مواجه بوده‌اند. استقرار این صنایع همچنین موجب جذب جمعیت و توسعه شهرنشینی شده که خود تقاضا برای آب را دوچندان کرده است.

وی ریشه اصلی مشکلات امروز را فراتر از محل استقرار صنایع دانسته و به نبود ارزیابی جامع از «ردپای آب»، قیمت‌گذاری غیرواقعی و فقدان نظام یکپارچه تخصیص منابع اشاره کرد. به گفته این مقام صنفی، بسیاری از صنایع در دهه‌های گذشته زمانی احداث شدند که برآوردهای اقلیمی چنین بحرانی را پیش‌بینی نمی‌کردند.

فناوری به جای جابه‌جایی؛ مدل‌های جهانی مدیریت آب
نایب‌رئیس کمیسیون توسعه پایدار اتاق تهران با اشاره به رویکردهای نوین جهانی، راهکار منطقی برای صنایع موجود را ارتقای بهره‌وری دانست. در حال حاضر بسیاری از مجتمع‌های پیشرفته فولاد در جهان با بازچرخانی بیش از ۹۰ درصد آب فعالیت می‌کنند. در ایران نیز پروژه‌های انتقال پساب به صنایع در استان‌های اصفهان، یزد و کرمان نشان داده است که می‌توان بدون فشار بر منابع آب شیرین، نیاز صنعت را تامین کرد.

مزایا و مخاطرات تمرکز بر سواحل
توسعه صنایع در نوار ساحلی اگرچه مزایایی همچون دسترسی به آب دریا برای شیرین‌سازی و نزدیکی به بنادر صادراتی را دارد، اما با محدودیت‌های جدی نیز همراه است. امینی هشدار داد که ایجاد زیرساخت‌های عظیم انرژی، حمل‌ونقل و اسکان در سواحل نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین است. همچنین ملاحظات زیست‌محیطی ناشی از تخلیه شورابه‌های آب‌شیرین‌کن‌ها و پدافند غیرعامل در صورت تمرکز بیش از حد صنایع در یک نوار جغرافیایی، از دیگر چالش‌هایی است که باید در برنامه‌ریزی‌های کلان مدنظر قرار گیرد./ایسنا