دولت یازدهم با توقف عرضه بنزین تولیدی در پتروشیمی ها و افزایش تولید بنزین یورو۴ تلاش کرد کیفیت سوخت توزیعی را در کشور افزایش دهد؛ به طوری که اکنون روزانه به طور میانگین تا ٢٢ میلیون لیتر از این سوخت پاک در کشور توزیع می شود.
توزیع بنزین تولید شده از ریفورمیت (از مواد پایه تولید بنزین) پتروشیمی ها که به «بنزین پتروشیمی» معروف شد، نقش زیادی در کاهش کیفیت هوای کلانشهرها و آلودگی داشت؛ به طوری که گزارش سال های گذشته از افزایش روزهای ناسالم و گسترش بیماری های مرتبط حکایت می کرد. اقدامی که دولت دهم بدون توجه به آثار جبران ناپذیر تولید این نوع بنزین بر سلامتی مردم انجام داده بود. بررسی ها نشان می داد میزان «بنزن» و «آروماتیک» در ریفورمیت تولید شده پتروشیمی ها بسیار بالا بود و باعث آلودگی شدید هوای کلانشهرها می شد؛ بر این اساس، دولت یازدهم در راستای حفظ سلامت مردم و پاسخ به خواسته های کارشناسان و مردم، دستور توقف تولید ریفورمیت غیراستاندارد بنزین را در پتروشیمی ها صادر کرد و هم سو با آن تولید بنزین پاک و یورو ۴ را بالا برد. این اقدام دولت یازدهم، باعث افزایش کیفیت تدریجی هوای شهرهای بزرگ شد؛ به طوری که نسبت به سال های پیش شهروندان تهرانی شاهد هوای پاک تری بودند.
آلودگی هوای کلانشهرها در سایه توزیع بنزین پتروشیمی ها
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست چندی پیش درباره تولید بنزین از ریفورمیت پتروشیمی ها در دولت قبل گفت: یکی از مهمترین عوامل ایجاد آلایندگی هوا، ذرات دارای قطر کمتر از دو و نیم میکرون است و بر پایه بررسی ها، آروماتیک، بنزن و به طور کلی «ترکیبات حلقوی» از عوامل ایجاد چنین ذراتی است. از همین رو تغییر سوخت کشور و توزیع سوختی با درصد بالای بنزن، به کاهش روزهای پاک منجر شد. سعید متصدی یادآوری کرد: این موضوع، به تقلیل شدید و ناگهانی روزهای پاک از ٣٢ روز در سال ۱۳٨٨ به ۱۴ روز در سال ۱۳٨٩ منجر شد و ادامه این روند اشتباه، شمار روزهای دارای هوای پاک را به ٢ روز در سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ رساند. به گفته وی، سوخت تولیدی پتروشیمی بدون شک آلوده و سرطانزاست. در سال های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ میزان غلظت بنزن در هوای تهران در برخی مواقع به یک هزار برابر میزان استاندارد رسید. «یوسف رشیدی» سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست، نیز در این باره اعلام کرد: میزان بنزن موجود در سوخت تولیدی پتروشیمیها در سال های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲ تا ۴۰ برابر میزان مجاز بود.
افزایش ۶ برابری روزهای پاک در پایتخت
با دستور دولت برای توقف عرضه بنزین تولید شده از ریفورمیت دریافتی از پتروشیمی ها، کیفیت هوای کلانشهرها به تدریج رو به بهبود گذاشت. آمار و ارقام دستگاههای سنجش آلودگی هوای تهران در سال ۱۳۹۵ نشان داد این کلانشهر ٢٧٧ روز هوای پاک و سالم داشته است. مقایسه وضع کیفی هوای تهران از آغاز سال ٩٢ تا پایان سال ۱۳۹۵ نشان می دهد در سال ۱۳۹۲ تعداد روزهای پاک سه روز ، سالم ٢٠٢ روز، ناسالم برای گروههای حساس ۱۴۸ روز و ناسالم برای همه گروه ها چهار روز بوده ، در حالی که این ارقام در سال ۱۳۹۵ بیانگر آن است که در این سال تعداد روزهای پاک ١٧روز، سالم ۲۶۰ روز، ناسالم برای گروههای حساس ٨٠ روز و ناسالم برای همه گروه ها ٩ روز بوده است. در سال ۱۳۹۴ شمار ٢١ روز پاک ، ٢٣٣ روز سالم، ۱۰۵ ٥ روز ناسالم برای گروههای حساس، پنج روز ناسالم برای همه گروه ها و یک روز بسیار ناسالم ثبت شد. سال ١٣٩٣ نیز با ۱۶ روز پاک، ٢٣٣ روز سالم، ١١٢ روز ناسالم برای گروه های حساس و چهار روز ناسالم برای همه گروه ها پایان یافت.
افزایش تولید بنزین یورو۴
با آغاز بهره برداری از طرح های تولید بنزین یورو۴ در پالایشگاه های کشور ، تولید این فرآورده از روزانه ٩ میلیون لیتر در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۲ به حدود ٢٠ میلیون لیتر تا پایان مهر ماه ۱۳۹۵ رسید. در ماه های گذشته چندین طرح پالایشی وارد مدار بهره برداری شده است که میتوان به بهره برداری از واحد سوم مجتمع بنزین سازی پالایشگاه نفت اصفهان در سال ۱۳۹۵ و طرح افزایش کمیت و کیفیت واحد بنزین سازی پالایشگاه بندرعباس در هفته گذشته اشاره کرد. به زودی با راه اندازی مرحله نخست پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس ۱۲ میلیون لیتر دیگر به میزان تولید بنزین یورو۴ افزوده میشود که با احتساب طرح های پیشین، مقدار تولید بنزین یورو۴ برای توزیع در همه شهرهای کشور کافی می شود.
توزیع بنزین یورو۴ در هشت کلانشهر
اکنون در هشت کلانشهر کشور و مناطق اطراف آنها روزانه به طور میانگین تا ٢٢ میلیون لیتر بنزین یورو ۴ عرضه می شود. کلانشهرهای تهران، کرج، اهواز، شیراز، اراک، اصفهان به طور کامل، شهر تبریز با سطح پوشش ٨٠ درصدی و هسته مرکزی کلانشهر مشهد مقدس از این بنزین استفاده می کنند. اکنون به طور میانگین روزانه ١٠ میلیون تا ١٢ میلیون لیتر بنزین یورو۴ در تهران، یک میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر در کرج، یک میلیون لیتر در تبریز، یک میلیون لیتر اهواز، ۴۵۰ هزار لیتر در اراک و ٢ میلیون لیتر در مشهد مقدس، ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر در شیراز و بقیه آن در کلانشهر اصفهان عرضه میشود. با بهره برداری از سه طرح جدید پالایشی شامل مرحله نخست پالایشگاه ستاره خلیج فارس و طرح های بنزین سازی پالایشگاه نفت لاوان و بندرعباس، امکان عرضه سراسری با پوشش ۶۵ تا ۷۰ درصدی بنزین یورو۴ در کلانشهرهای کشور فراهم می شود. پیش بینی میشود با راه اندازی این سه طرح، به تدریج عرضه بنزین یورو۴ در کلانشهرهای بندرعباس، رفسنجان، قم، چابهار، یزد، کرمان، بوشهر و... آغاز شود تا در مجموع بیش از ۱۵ کلانشهر تحت پوشش عرضه بنزین یورو۴ قرار بگیرد. «عباس کاظمی» مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران شانزدهم اسفندماه گذشته اعلام کرد: تا پایان سال ۱۳۹۶، بیش از ٨٠ درصد تولید بنزین کشور با استاندارد یورو۴ خواهد بود. به گفته وی،خطوط لوله انتقال فرآورده های نفتی کشور باید تقویت شود تا بتوانیم همه شهرهای با جمعیت بالای ١٠٠ هزار نفر را تحت پوشش بنزین یورو ۴درآوریم. تولید بنزین یورو۴ در سال ۱۳۹۵ به ۲۶ میلیون و ٣٠٠ هزار لیتر در روز رسید.