به گزارش زیست آنلاین اصلاح الگوی مصرف سوخت در ایران تنها به رفتار رانندگان، کاهش سفرهای غیرضروری یا افزایش استفاده از حمل‌ونقل عمومی محدود نمی‌شود. بخش مهمی از این مسیر در کارخانه‌های خودروسازی آغاز می‌شود؛ جایی که فناوری موتور، وزن خودرو، طراحی قوای محرکه و میزان مصرف سوخت محصول تعیین می‌شود.

هر خودرویی که با مصرف سوخت بالا وارد ناوگان حمل‌ونقل شود، ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر در جاده‌ها و خیابان‌های کشور تردد کند. در نتیجه، اختلاف یک یا دو لیتر مصرف سوخت در هر ۱۰۰ کیلومتر، در مقیاس میلیون‌ها خودرو و حجم بالای پیمایش سالانه، به افزایش قابل توجه تقاضای بنزین و هزینه‌های اقتصادی منجر می‌شود.

از این منظر، مصرف سوخت باید یکی از شاخص‌های اصلی کیفیت خودرو تلقی شود. خودروی باکیفیت فقط محصولی ایمن، بادوام یا دارای امکانات بیشتر نیست؛ بلکه باید بتواند یک مسافت مشخص را با انرژی کمتر و آلایندگی پایین‌تر طی کند. تولید چنین خودروهایی، بخشی از بار مدیریت مصرف سوخت را بدون تحمیل محدودیت تازه به خانوارها کاهش می‌دهد.

در بازارهای پیشرفته، بهره‌وری انرژی و مصرف سوخت در کنار ایمنی، فناوری و امکانات خودرو، از محورهای اصلی رقابت میان خودروسازان است. در ایران نیز تولید خودروی کم‌مصرف باید از یک موضوع صرفاً صنعتی یا زیست‌محیطی، به بخشی از سیاست امنیت انرژی تبدیل شود؛ زیرا هر لیتر بنزین صرفه‌جویی‌شده، نیاز به پالایش، انتقال و توزیع سوخت را کاهش می‌دهد.

اسناد رسمی نیز بر اجرای استاندارد ملی مصرف سوخت خودرو، جلوگیری از شماره‌گذاری خودروهای غیراستاندارد و اصلاح سبد تولید و واردات به سمت خودروهای کم‌مصرف تأکید دارند. بنابراین، مسئله اصلی بیش از آنکه کمبود راهکار باشد، به اجرای مؤثر و الزام‌آور سیاست‌های موجود بازمی‌گردد.

برای تغییر مسیر، تولید خودروهای پرمصرف نباید برای خودروساز کم‌هزینه باشد. مصرف سوخت بالا می‌تواند در صدور مجوز تولید، نظام مالیاتی، ارائه مشوق‌ها، واردات و حتی شماره‌گذاری خودرو اثرگذار باشد. در مقابل، خودروسازانی که بهره‌وری محصولات خود را افزایش می‌دهند، باید از مشوق‌های روشن مالی و سیاستی برخوردار شوند.

با این حال، اصلاح تولید به تنهایی کافی نیست. میلیون‌ها خودروی فرسوده و دارای فناوری قدیمی همچنان در ناوگان کشور فعال‌اند و مصرف بالایی دارند. از این رو، کاهش مصرف بنزین به اجرای هم‌زمان دو سیاست نیاز دارد: جلوگیری از ورود خودروهای پرمصرف جدید و خروج تدریجی خودروهای فرسوده از چرخه تردد.

توسعه حمل‌ونقل عمومی نیز ضلع دیگر این سیاست است. گسترش مترو، اتوبوس و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل جمعی می‌تواند مصرف سوخت به ازای هر مسافر را کاهش دهد؛ اما تا زمانی که خودروهای شخصی بخش مهمی از سفرهای روزانه را پوشش می‌دهند، ارتقای بهره‌وری ناوگان شخصی نیز ضروری خواهد بود.

سیاست‌های قیمتی بنزین می‌توانند بر رفتار مصرف‌کننده اثر بگذارند، اما بدون دسترسی مردم به خودروهای کم‌مصرف و ناوگانی با فناوری به‌روز، به تنهایی راه‌حل ساختاری نخواهند بود. اصلاح پایدار مصرف سوخت، نیازمند ارتقای فناوری خودرو، توسعه مدل‌های هیبریدی و برقی، اجرای استانداردها، اسقاط خودروهای فرسوده و تقویت حمل‌ونقل عمومی است.

زمینه خبر:
بخش حمل‌ونقل یکی از مصرف‌کنندگان اصلی بنزین در ایران است و افزایش تعداد خودروها، فرسودگی بخشی از ناوگان و رشد سفرهای درون‌شهری و بین‌شهری، فشار بر تأمین سوخت را افزایش داده است. خودروهای کم‌مصرف، هیبریدی و برقی، همراه با توسعه حمل‌ونقل عمومی و برنامه اسقاط، از مهم‌ترین ابزارهای کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی هوا و تقویت امنیت انرژی به شمار می‌روند.