به گزارش زیست آنلاین،با نزدیک شدن به فصل سرما و احتمال افزایش ناترازی گاز، کارشناسان بر بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی، عایق‌کاری ساختمان‌ها و اصلاح تدریجی تعرفه‌ها به‌عنوان راهکارهای فوری تأکید دارند.در حالی که زمان زیادی تا آغاز فصل سرما باقی نمانده، بهینه‌سازی مصرف انرژی می‌تواند سریع‌ترین راهکار برای کاهش فشار بر شبکه گاز و کنترل ناترازی باشد. افزایش تولید گاز در کوتاه‌مدت به‌تنهایی پاسخگوی فاصله میان عرضه و تقاضا نیست و باید بخشی از ظرفیت هدررفته در بخش مصرف بازیابی شود.

به گزارش خبرنگار مهر، ناترازی انرژی به یک فصل یا حامل خاص محدود نیست. تجربه تابستان و زمستان گذشته نشان داد اختلال در تأمین گاز می‌تواند به محدودیت فعالیت صنایع، کاهش تولید نیروگاه‌ها، اختلال در اشتغال و افزایش فشار اقتصادی بر خانوارها منجر شود.

بر اساس برخی برآوردهای کارشناسی، احتمال دارد ناترازی گاز در روزهای اوج سرما به حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب برسد. آسیب‌های واردشده به بخشی از زیرساخت‌های انرژی نیز نگرانی‌ها درباره تأمین پایدار سوخت در ماه‌های سرد سال را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، اجرای پروژه‌های افزایش تولید در فاصله کوتاه تا زمستان نمی‌تواند به‌تنهایی شکاف عرضه و تقاضا را جبران کند. ازاین‌رو، اصلاح تجهیزات فرسوده و کاهش هدررفت انرژی در ساختمان‌ها باید در اولویت سیاست‌گذاری قرار گیرد.

سال‌ها این تصور وجود داشت که خانوارهای پردرآمد، به دلیل استفاده از خانه‌های بزرگ‌تر و امکانات رفاهی بیشتر، اصلی‌ترین مصرف‌کنندگان گاز هستند. با این حال، بررسی‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد تفاوت مصرف میان دهک‌های درآمدی به اندازه‌ای نیست که ناترازی گاز صرفاً به خانوارهای مرفه نسبت داده شود.

برخی خانوارهای کم‌درآمد، به‌ازای هر مترمربع زیربنا، گاز بیشتری از خانوارهای برخوردار مصرف می‌کنند. دلیل این مسئله را باید در عواملی مانند عایق نبودن ساختمان، پنجره‌های غیراستاندارد، موتورخانه‌های قدیمی و استفاده از بخاری‌های کم‌بازده جست‌وجو کرد.

ساختمان‌های فرسوده موجب می‌شوند خانوارها برای دستیابی به سطحی مشابه از آسایش، انرژی بیشتری مصرف کنند. بنابراین افزایش ناگهانی قیمت گاز، بدون فراهم کردن امکان اصلاح تجهیزات، ممکن است فقط هزینه قبض را افزایش دهد و الزاماً به کاهش مصرف منجر نشود.

اصلاح قیمت انرژی در بلندمدت می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد، اما باید به‌صورت تدریجی و پلکانی اجرا شود. هم‌زمان، خانوارها باید به ابزارها و تسهیلات لازم برای کاهش مصرف دسترسی داشته باشند.

طرح «کارور گاز» با هدف تبدیل بهینه‌سازی مصرف انرژی به یک فعالیت اقتصادی مطرح شده است. در این مدل، شرکت کارور تجهیزات پرمصرف را شناسایی می‌کند و با تأمین مالی، نسبت به تعویض یا بهسازی آن‌ها اقدام خواهد کرد.

تعویض موتورخانه‌های فرسوده، نصب سامانه‌های هوشمند کنترل دما، اصلاح سیستم‌های گرمایشی، عایق‌کاری ساختمان‌ها و جایگزینی وسایل کم‌بازده از جمله اقداماتی است که می‌تواند در این چارچوب انجام شود.

در این سازوکار، مشترک هزینه اولیه نوسازی را پرداخت نمی‌کند. سرمایه‌گذار هزینه پروژه را بر عهده را از محل گ بازگشت سرمایه خود را از محل گاز صرفه‌جویی‌شده و گواهی‌های صرفه‌جویی دریافت می‌کند.

اجرای چنین طرحی می‌تواند برای خانوارها، سرمایه‌گذاران و شبکه گاز مزیت ایجاد کند. خانوارها از تجهیزات کارآمدتر و رفاه بیشتر برخوردار می‌شوند، سرمایه‌گذار به بازده اقتصادی دست می‌یابد و فشار بر شبکه گاز در روزهای اوج مصرف کاهش می‌یابد.

گاز صرفه‌جویی‌شده همچنین می‌تواند به بخش‌های مولد اقتصادی اختصاص یابد و در تأمین سوخت صنایع و نیروگاه‌ها نقش داشته باشد. این موضوع، ظرفیت بهینه‌سازی مصرف انرژی را از یک توصیه عمومی به ابزاری برای حمایت از تولید تبدیل می‌کند.

اگرچه اجرای پروژه‌های بزرگ افزایش تولید تا پیش از زمستان دشوار است، آغاز طرح‌های هدفمند بهینه‌سازی همچنان امکان‌پذیر خواهد بود. موتورخانه‌های پرمصرف، بخاری‌های کم‌بازده و ساختمان‌های فاقد عایق، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، می‌توانند در اولویت قرار گیرند.

در کنار نوسازی تجهیزات، اصلاح تدریجی تعرفه برای مصارف بسیار بالا، ارائه پاداش به مشترکان کم‌مصرف، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش وابستگی نیروگاه‌ها به گاز نیز باید دنبال شود.

ناترازی انرژی با یک سیاست واحد برطرف نمی‌شود. افزایش قیمت، توصیه به صرفه‌جویی یا توسعه تولید، به‌تنهایی کافی نیست و باید مجموعه‌ای از اصلاحات قیمتی، سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی، نوسازی ساختمان‌ها و تغییر الگوی مصرف اجرا شود.

با توجه به محدود بودن زمان تا آغاز فصل سرما، هر روز تأخیر در اجرای این اقدامات می‌تواند هزینه بیشتری به شبکه انرژی تحمیل کند. کاهش مصرف از مسیر اصلاح تجهیزات، یکی از معدود راهکارهایی است که می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار ناترازی گاز را کاهش دهد.

زمینه خبر:
در سال‌های اخیر، ناترازی عرضه و تقاضای گاز طبیعی در فصل زمستان به یکی از چالش‌های اصلی بخش انرژی در ایران تبدیل شده است. کمبود گاز تحویلی به نیروگاه‌ها باعث افزایش مصرف سوخت‌های مایع (مازوت و گازوئیل) و اعمال محدودیت بر صنایع عمده فولاد و پتروشیمی می‌شود. کارشناسان معتقدند به دلیل راندمان پایین تجهیزات حرارتی خانگی و فقدان عایق‌بندی مناسب در ساختمان‌ها، بخش قابل‌توجهی از گاز تولیدی کشور بدون بازدهی مفید هدر می‌رود.