به گزارش زیست آنلاین،صنعت معدن با یک دوگانگی بزرگ روبروست؛ از یک سو، تقاضا برای مواد معدنی راهبردی مانند مس، نیکل، کبالت و لیتیوم به دلیل گسترش خودروهای برقی و انرژی‌های پاک به شدت افزایش یافته، و از سوی دیگر، خود این صنعت یکی از پرمصرف‌ترین صنایع از نظر انرژی و از تولیدکنندگان اصلی گازهای گلخانه‌ای است.
این شرایط، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر را از یک انتخاب زیست‌محیطی به یک ضرورت راهبردی برای آینده این صنعت تبدیل کرده است.

کاهش هزینه‌ها و افزایش رقابت‌پذیری
در بسیاری از معادن، به‌ویژه مناطق دورافتاده، تولید برق همچنان وابسته به دیزل و سوخت‌های فسیلی است که هزینه‌های بالا و آسیب‌پذیری در برابر نوسانات قیمت را به همراه دارد. استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی، بادی و سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی، علاوه بر کاهش آلایندگی، هزینه‌های تولید را نیز کاهش می‌دهد.

داده‌ها نشان می‌دهند که تنها بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، انتشار کربن در معادن مس جهان بیش از ۵ درصد کاهش یافته که بخش عمده آن ناشی از قراردادهای خرید برق تجدیدپذیر بوده است.

تحول در زنجیره تولید
توسعه انرژی‌های پاک محدود به تولید برق نیست، بلکه تمام مراحل معدن را در بر می‌گیرد. از تجهیزات حفاری، پمپ‌ها و سیستم‌های تهویه در مرحله استخراج گرفته تا جایگزینی کامیون‌های دیزلی با ناوگان برقی و استفاده از هیدروژن سبز در مرحله فرآوری، همگی بخشی از این تحول هستند.

همچنین مدل عملیاتی معادن در حال تغییر است؛ معادن آینده بخشی از فعالیت‌های پرمصرف خود را با زمان اوج تولید انرژی خورشیدی یا بادی هماهنگ خواهند کرد که این امر مستلزم استفاده از مدیریت هوشمند انرژی است.

معدن؛ موتور توسعه مناطق محروم
یکی از نوآوری‌های مهم، تغییر نگاه به زیرساخت‌های انرژی است. به جای اینکه نیروگاه‌ها تنها برای نیاز یک معدن باشند، پیشنهاد می‌شود این زیرساخت‌ها به دارایی مشترک منطقه تبدیل شوند.

در بسیاری از مناطق دورافتاده، برق مازاد تولید شده توسط نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌تواند در اختیار روستاها، مدارس و مراکز درمانی قرار گیرد. این رویکرد علاوه بر رفع فقر انرژی، باعث ایجاد اشتغال پایدار و توسعه صنایع کوچک در مناطق پیرامون معادن می‌شود.

از معدن تا نیروگاه؛ میراثی ماندگار
برخلاف دارایی‌های معدنی که با پایان استخراج بلااستفاده می‌مانند، زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر عمر طولانی‌تری دارند. در نمونه‌هایی از کانادا و آلمان، اراضی معادن متروکه به نیروگاه‌های خورشیدی و بادی تبدیل شده‌اند که همچنان برای جوامع محلی برق و درآمد تولید می‌کنند. این رویکرد، مفهوم تعطیلی معدن را از پایان یک فعالیت اقتصادی به آغاز مرحله‌ای جدید از توسعه منطقه‌ای تغییر می‌دهد.

چالش‌های پیش رو و نقش دولت
بااین‌حال، موفقیت این گذار تنها به فناوری وابسته نیست. ایجاد سرمایه انسانی متخصص برای مدیریت سامانه‌های هوشمند و نیاز به سیاست‌گذاری‌های یکپارک بین بخش‌های معدن، انرژی و محیط‌زیست از اصلی‌ترین چالش‌هاست.

کارشناسان تأکید می‌کنند که دولت‌ها باید با طراحی مقررات برای اشتراک زیرساخت‌های انرژی و ارائه مشوق‌های سرمایه‌گذاری، این تحول را تسهیل کنند تا معدن از یک واحد استخراج ساده، به سکویی برای ایجاد زیرساخت‌های پایدار انرژی تبدیل شود./مهر