به گزارش زیست آنلاین،طرح «کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت بخارات بنزین» موسوم به «کهاب»، با وجود پشتوانه قانون هوای پاک و گذشت نزدیک به دو دهه از آغاز اجرا، هنوز در همه جایگاه‌های سوخت کشور تکمیل نشده است. این طرح با هدف کاهش انتشار ترکیبات آلی فرار و مهار بخارات بنزین، از مهم‌ترین برنامه‌های زیست‌محیطی در حوزه سوخت به شمار می‌رود.

بر اساس ماده ۱۶ آیین‌نامه فنی کنترل و کاهش آلودگی‌ها، وزارت نفت موظف است با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، کهاب را در انبارهای نفت، جایگاه‌های عرضه بنزین و نفتکش‌ها اجرا کند. در اصلاحیه سال ۱۴۰۱ نیز مهلت اجرای این طرح برای جایگاه‌های داخل محدوده شهری کلانشهرها، انبارهای نفت و نفتکش‌ها تا پایان سال ۱۴۰۳ تمدید شد.

احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست، اعلام کرده است که تاکنون از حدود ۴۲۰۰ جایگاه سوخت در کشور، ۱۱۳۸ جایگاه به تجهیزات کهاب مجهز شده‌اند. به گفته او، بیشترین سهم اجرای این طرح مربوط به تهران، اصفهان، مشهد و شیراز است و اگرچه عملکرد وزارت نفت در دو سال اخیر بهتر شده، اما هنوز تمام جایگاه‌های کلانشهرها به این سامانه مجهز نشده‌اند.

اهمیت اجرای کهاب در ماه‌های گرم سال بیشتر می‌شود؛ زیرا افزایش دما، تبخیر بنزین و انتشار بخارات آلاینده را تشدید می‌کند. این بخارات حاوی ترکیبات آلی فرار یا VOC هستند که در تشکیل ازن تروپوسفری و ذرات معلق ثانویه نقش دارند و می‌توانند بر کیفیت هوا و سلامت شهروندان اثر بگذارند.

مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران، نیز تأکید کرده است که اجرای کامل این طرح می‌تواند مواجهه شهروندان و کارکنان جایگاه‌ها با آلاینده‌های زیان‌آور را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. او همچنین از ایجاد زیرساخت‌های پایش بنزن و سایر شاخص‌های مرتبط در تهران خبر داده است.

در سوی دیگر، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی می‌گوید اجرای کهاب تنها به جایگاه‌ها محدود نیست و زنجیره‌ای از انبارهای نفت، جایگاه‌های عرضه و ناوگان حمل سوخت را شامل می‌شود. بر اساس اعلام این شرکت، از ۶۲۰۰ نفتکش فعال در حوزه سوخت‌رسانی کشور نیز حدود ۵۰۰۰ دستگاه به تجهیزات هدایت و نگهداری بخار بنزین مجهز شده‌اند.

چالش مالی از موانع قدیمی اجرای این طرح بوده است. با این حال، مسئولان شرکت ملی پخش از تخصیص ۴۴۰ میلیارد تومان بودجه برای اجرای کهاب در جایگاه‌های سوخت خبر داده‌اند. در کنار آن، مسئولان بهداشتی نیز بر لزوم پایش دوره‌ای کارکنان جایگاه‌ها و کنترل مواجهه با ترکیبات BTEX، از جمله بنزن، تأکید دارند.

با وجود این اقدامات، سازمان حفاظت محیط زیست می‌گوید اجرای کهاب به‌تنهایی تمام بخارات بنزین را مهار نمی‌کند و بخشی از آلودگی همچنان هنگام حرکت خودروها از داخل باک منتشر می‌شود. برای کنترل این بخش، استفاده از فناوری بازیافت بخار داخلی یا ORVR در خودروها مطرح شده است؛ فناوری‌ای که به گفته مسئولان، در برخی خودروهای مونتاژی داخلی نیز وجود دارد و بومی‌سازی آن در کشور امکان‌پذیر است./ایسنا