به گزارش زیست آنلاین،کارشناسان حوزه هواشناسی، منابع طبیعی و کشاورزی در نشست تخصصی «عصرانه بهره‌وری» با بررسی پیامدهای پدیده ال‌نینو، اعلام کردند که پاییز امسال می‌تواند در بخش‌های وسیعی از کشور با بارش‌های بالاتر از حد نرمال همراه باشد؛ شرایطی که در کنار فرصت تقویت منابع آبی، مخاطراتی برای زیرساخت‌ها، اراضی کشاورزی و مناطق کوهستانی به همراه خواهد داشت.

به گزارش ایرنا، در این نشست تخصصی که با حضور جمعی از متخصصان حوزه اقلیم، منابع طبیعی و آب برگزار شد، نیازعلی ابراهیمی پاک، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب، هدف از برگزاری این جلسه را دستیابی به جمع‌بندی علمی و تدوین توصیه‌های سیاستی برای ارائه به نهادهای تصمیم‌گیر کشور عنوان کرد.

وی با اشاره به هم‌زمانی تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش آسیب‌پذیری سرزمینی در ایران گفت: پدیده ال‌نینو باید از منظر منابع آب، منابع طبیعی، سیلاب‌ها و کشاورزی به‌صورت جامع بررسی شود تا نتایج آن در قالب گزارش‌های تحلیلی و سیاستی در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.

پرویز رضازاده، مشاور امور پیش‌بینی سازمان هواشناسی، نیز در ادامه این نشست با تشریح سازوکار ال‌نینو و نقش دورپیوندهای اقلیمی اظهار داشت: بر اساس خروجی مدل‌های جهانی، ال‌نینوی امسال می‌تواند در حد یک «سوپر ال‌نینو» ظاهر شود. به گفته او، ناهنجاری دمای آب در بخش استوایی اقیانوس آرام در برخی مدل‌ها بین ۳ تا ۳.۵ درجه سلسیوس برآورد شده است.

رضازاده افزود: هم‌راستایی برخی شاخص‌های اقلیمی از جمله QBO و MJO و همچنین وضعیت خنثی شاخص IOD، احتمال بارش‌های مناسب پاییزی را برای کشور تقویت کرده است. بر این اساس، در ماه‌های مهر، آبان و آذر، میزان بارش در بخش‌هایی از کشور به‌ویژه در زاگرس و دامنه جنوبی البرز بین ۳۰ تا ۴۰ درصد بیش از نرمال پیش‌بینی می‌شود.

وی با تاکید بر اینکه بارش‌های پاییزه عمدتا ماهیتی پیوسته و سیستمی دارند، توضیح داد: این نوع بارش‌ها برخلاف رگبارهای شدید بهاری، کمتر منجر به سیلاب‌های ناگهانی و مخرب می‌شوند، اما می‌توانند آب‌گرفتگی‌های گسترده، افزایش رواناب و فشار بر برخی زیرساخت‌ها را به همراه داشته باشند.

مشاور امور پیش‌بینی سازمان هواشناسی در عین حال هشدار داد که بر اساس برآوردهای فعلی، از اواخر پاییز و به‌ویژه در بهمن‌ماه، احتمال وقفه بارشی و کاهش بارش به زیر حد نرمال نیز وجود دارد؛ موضوعی که ضرورت مدیریت دقیق منابع آب را دوچندان می‌کند.

در بخش دیگری از این نشست، مسعود گودرزی، عضو هیات علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، با تمرکز بر پیامدهای ال‌نینو برای کشاورزی و منابع طبیعی گفت: مساله اصلی برای ایران فقط افزایش یا کاهش بارش نیست، بلکه آنومالی‌های دمایی و جابه‌جایی زمانی و مکانی بارش‌ها نیز نقش تعیین‌کننده دارند.

وی افزود: افزایش دما در دهه‌های اخیر باعث تشدید تبخیر و تعرق، افزایش مصرف آب در کشاورزی، کاهش تاب‌آوری روستاها و گسترش آفات شده است. به گفته او، بخش کشاورزی باید با شرایط جدید اقلیمی سازگار شود و بازنگری در تقویم زراعی و الگوی کشت کشور دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت به‌شمار می‌رود.

گودرزی تاکید کرد: الگوهای کشت دهه‌های گذشته دیگر پاسخگوی شرایط امروز نیستند و کشور باید به سمت محصولات کم‌آب‌بر، مقاوم‌تر و دارای ارزش افزوده بالاتر حرکت کند. او همچنین بر اجرای پروژه ملی به‌روزرسانی الگوی زمانی بارندگی در کشور تاکید کرد.

در ادامه، نوری، دیگر سخنران این نشست، با اشاره به اینکه نباید ال‌نینو را به‌صورت ساده‌انگارانه معادل پربارشی سراسری دانست، اظهار داشت: اثر این پدیده در مناطق مختلف ایران یکسان نیست و بیشترین تاثیر آن به احتمال زیاد در مناطق کوهستانی و بخش‌هایی از زاگرس مشاهده خواهد شد.

وی افزود: در کنار فرصت ایجادشده برای تغذیه آبخوان‌ها و تقویت ذخایر آبی، افزایش بارش‌ها می‌تواند مخاطراتی مانند زمین‌لغزش، فرسایش خاک، گسترش گالی‌ها و تشدید ناپایداری دامنه‌ها را نیز در پی داشته باشد؛ به‌ویژه در استان‌هایی مانند کرمانشاه، نواحی جنوبی البرز، گلستان و بخش‌هایی از سیستان و بلوچستان.

کارشناسان حاضر در این نشست همچنین تاکید کردند که رخداد ال‌نینوی امسال در بستر تغییر اقلیم و افزایش دمای جهانی روی می‌دهد و همین مساله، پیش‌بینی‌پذیری را دشوارتر و مدیریت پیامدها را پیچیده‌تر می‌کند. بر این اساس، عبور از رویکرد صرفا واکنشی و حرکت به سمت مدیریت ریسک، افزایش تاب‌آوری و سازگاری بلندمدت ضروری است.

در جمع‌بندی این نشست، بر استفاده از بارش‌های فرانرمال برای تغذیه آب‌های زیرزمینی، استقرار نظام حسابداری آب و کربن، مدیریت یکپارچه حوزه‌های آبخیز، لایروبی رودخانه‌ها، بازنگری در شیوه مدیریت مخازن سدها، توسعه سامانه‌های هشدار سریع و تقویت مشارکت جوامع محلی در برنامه‌های سازگاری با تغییر اقلیم تاکید شد./ایرنا