در راستای مدیریت بهینه مصرف سوخت و رفع ناترازی انرژی، دولت با تغییر رویکرد در سیاست‌های کلان صنعت خودرو، تولید و جایگزینی خودروهای هیبریدی، برقی و دوگانه‌سوز را به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلی خود برای تأمین امنیت انرژی کشور در دستور کار قرار داده است.

 رویکرد جدید دولت در حوزه خودرو تنها محدود به تغییر تکنولوژی در خطوط تولید نیست، بلکه با نگاهی استراتژیک، صنعت خودرو را از جایگاه سنتی «تولیدکننده کالای مصرفی» به «بازوی اجرایی تأمین امنیت انرژی» ارتقا می‌دهد. با توجه به چالش‌های جدی در ناترازی بنزین، این تغییر مسیر با هدف کاهش فشار بر پالایشگاه‌ها و جلوگیری از خروج ارز برای واردات سوخت عملیاتی شده است.

تغییر پارادایم در صنعت خودرو

تأکید رئیس‌جمهور بر تسریع در اصلاحات سهمیه‌بندی بنزین و توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی، نشان‌دهنده عزم دولت برای اصلاح الگوی مصرف است. بر اساس برنامه‌های تدوین شده، خودروسازان داخلی مکلف شده‌اند تا ضمن تغییر سبد محصولات خود به سمت خودروهای کم‌مصرف و پاک، بخشی از تولید سالانه خود را به محصولات برقی و هیبریدی اختصاص دهند.

از سوی دیگر، با توجه به ذخایر عظیم گاز طبیعی در ایران، توسعه خودروهای «دوگانه‌سوز» (CNG) همچنان به‌عنوان یک راهکار فوری و در دسترس برای کاهش مصرف بنزین در اولویت است. این استراتژی نه تنها بار مالی دولت در تأمین سوخت را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند هزینه‌های جاری خانوارها را نیز تعدیل کند.

دیدگاه کارشناسی: ضرورت اولویت‌بندی

در حالی که توسعه فناوری‌های نوین در صنعت خودرو مورد تأیید کارشناسان است، برخی صاحب‌نظران بر ضرورت نگاه جامع‌تر به این پدیده تأکید دارند.
«امیرحسن کاکایی»، کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به بحران فرسودگی ناوگان در ایران (وجود بیش از ۱۷ میلیون خودروی فرسوده)، معتقد است که صرفاً برقی کردن خودروهای سواری، راهکار نهایی برای حل بحران آلودگی و ناترازی سوخت نیست.
وی با تأکید بر لزوم توسعه حمل‌ونقل عمومی، تصریح کرد: «تبدیل سوخت فسیلی به برق برای استفاده در خودروهای برقی، در صورتی که سبد انرژی نیروگاه‌ها همچنان فسیلی باشد، صرفاً انتقال آلودگی از اگزوز خودرو به دودکش نیروگاه‌هاست.»

به گفته این کارشناس، راهکار عملیاتی و اقتصادی‌تر، اولویت‌بندی بودجه و حمایت‌های دولتی برای نوسازی ناوگان اتوبوسرانی با استفاده از اتوبوس‌های برقی است که هم در کاهش مصرف سوخت نقش جدی‌تری دارد و هم به کاهش ترافیک و آلایندگی کلان‌شهرها کمک می‌کند.

الزامات موفقیت این استراتژی

برای دستیابی به هدف‌گذاری تولید نیم میلیون خودروی برقی و هیبریدی در سال، کارشناسان اجرای محورهای زیر را ضروری می‌دانند:

حمایت‌های مالی و تعرفه‌ای: ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت برای نوسازی ناوگان و بازنگری در تعرفه‌های واردات تکنولوژی‌های سبز.
بومی‌سازی دانش فنی: حمایت ویژه از تحقیق و توسعه (R&D) برای داخلی‌سازی قطعات سیستم‌های مدیریت انرژی و موتورهای هیبریدی.
توسعه زیرساخت‌ها: ایجاد شبکه گسترده ایستگاه‌های شارژ و جایگاه‌های عرضه گاز استاندارد.

نتیجه‌گیری
حرکت به سمت خودروهای هیبریدی و برقی، اگرچه مسیری پرچالش است، اما برای اقتصاد انرژی ایران یک ضرورت غیرقابل‌انکار تلقی می‌شود. موفقیت این راهبرد در گرو تلفیق هوشمندانه «تکنولوژی‌های نوین» با «بهینه‌سازی حمل‌ونقل عمومی» و اصلاح ساختار فرسوده ناوگان خودرویی کشور است تا در نهایت منجر به پایداری شبکه انرژی و حفظ منافع ملی شود./ایرنا