به گزارش زیست آنلاین،پروژه منطقه‌ای مدیریت زباله‌های پلاستیکی خزر با مشارکت کشورهای ساحلی دریای خزر وارد مرحله اجرایی شده است؛ برنامه‌ای که در چارچوب کنوانسیون تهران دنبال می‌شود و هدف آن کاهش آلودگی پلاستیکی، بهبود نظام مدیریت پسماند و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای برای حفاظت از اکوسیستم دریای خزر است.

امید صدیقی، مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست، اعلام کرد این پروژه از سال گذشته آغاز شده و اکنون در سطح ملی توسط کشورهای عضو در حال اجراست. در ایران نیز این طرح در سواحل دریای خزر وارد فاز عملیاتی شده و مجموعه‌ای از اقدامات از جمله گردآوری داده‌های مرتبط با پسماندهای دریایی، شناسایی خلأهای آماری، بررسی قوانین و مقررات موجود و ارائه پیشنهاد برای اصلاح رویه‌ها را در بر می‌گیرد.

به گفته او، یکی از محورهای اصلی این پروژه منطقه‌ای، مدیریت پسماندهای پلاستیکی در خزر از طریق راهکارهای نوآورانه است. این راهکارها بر کاهش تولید زباله پلاستیکی، توسعه استفاده مجدد از مواد، افزایش نرخ بازیافت و طراحی مدل‌های کارآمدتر برای کنترل آلودگی پلاستیکی در مناطق ساحلی تمرکز دارد. در کنار این اقدامات، آموزش، فرهنگ‌سازی و افزایش آگاهی عمومی نیز به‌عنوان بخش جدی برنامه دنبال می‌شود.

صدیقی با اشاره به نقش جوامع محلی و تشکل‌های مردم‌نهاد در موفقیت این طرح گفت تجربه‌های جهانی نشان داده است که بدون مشارکت مردمی، مدیریت زباله‌های دریایی به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. بر همین اساس، با همکاری دفتر مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست، از تشکل‌های زیست‌محیطی فعال در سه استان ساحلی دریای خزر دعوت شده تا طرح‌های اجرایی خود را ارائه کنند.

وی افزود پس از برگزاری یک نشست تخصصی در استان مازندران، پیشنهادهای متعددی از سوی این تشکل‌ها دریافت شده و پیش‌بینی می‌شود از ماه آینده حدود ۲۰ پروژه از میان طرح‌های پیشنهادی انتخاب و در سه استان ساحلی شمال کشور اجرا شود. این پروژه‌ها قرار است هم‌زمان بر کاهش پسماند پلاستیکی، بازیافت و استفاده از ظرفیت بومی برای مدیریت زباله تمرکز داشته باشند.

مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به نتایج برخی تجربه‌های موفق مردمی گفت بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد تعدادی از تشکل‌های محلی در حوزه مدیریت پسماند به دستاوردهای قابل توجهی رسیده‌اند. به گفته او، یکی از این تشکل‌ها در چند منطقه از استان مازندران توانسته است حدود ۸۰ درصد پسماندهای تولیدی را از طریق تفکیک از مبدأ، بازیافت و تبدیل به محصولات قابل استفاده مدیریت کند؛ تجربه‌ای که عملاً مشکل انباشت زباله در آن مناطق را کاهش داده است.
او تأکید کرد این نمونه‌های موفق نشان می‌دهد مشارکت جوامع محلی در مدیریت پسماند پلاستیکی خزر می‌تواند به‌مراتب مؤثرتر از رویکردهای صرفاً اداری باشد و به همین دلیل، در اجرای پروژه‌های جدید نیز این ظرفیت به‌طور جدی مورد توجه قرار گرفته است.

صدیقی همچنین از اجرای یک پروژه پایلوت در شهرستان بهشهر خبر داد و گفت پس از بررسی چند منطقه، سایت مدیریت پسماند بهشهر برای اجرای این طرح انتخاب شده است. این سایت روزانه حدود ۲۰۰ تن پسماند پنج شهر اطراف را دریافت می‌کند و اکنون با حمایت استانداری و اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان، طرح بازیافت پسماندهای پلاستیکی در آن وارد مرحله اجرا شده است.

به گفته وی، اسناد فنی این پروژه آماده شده و فرآیند مناقصه آن در حال انجام است. برآوردها نشان می‌دهد پس از بهره‌برداری، روزانه بین سه تا چهار تن پسماند پلاستیکی در این مرکز بازیافت خواهد شد. این میزان می‌تواند نقش مهمی در کاهش ورود زباله‌های پلاستیکی به محیط‌های طبیعی و در نهایت جلوگیری از آلودگی دریای خزر داشته باشد.

این مقام مسئول با تأکید بر اینکه پروژه مدیریت زباله‌های پلاستیکی خزر فقط یک برنامه محیط‌زیستی نیست، اظهار کرد این طرح از منظر اقتصادی نیز دارای توجیه است. به گفته او، بازیافت اصولی پسماندهای پلاستیکی علاوه بر کاهش آلودگی، می‌تواند زمینه ایجاد اشتغال، توسعه کسب‌وکارهای محلی و کاهش هزینه‌های ناشی از دفع غیراصولی زباله را فراهم کند.

پروژه منطقه‌ای مدیریت زباله‌های پلاستیکی خزر در شرایطی وارد فاز اجرایی شده که آلودگی پلاستیکی یکی از مهم‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی برای سواحل شمالی ایران و اکوسیستم حساس دریای خزر به شمار می‌رود. کارشناسان معتقدند ترکیب سیاست‌گذاری منطقه‌ای، اصلاح ساختارهای قانونی، استفاده از تجربه تشکل‌های مردمی و توسعه زیرساخت‌های بازیافت می‌تواند مسیر مؤثرتری برای مهار این بحران فراهم کند.
زمینه خبر:
دریای خزر به‌عنوان بزرگ‌ترین پهنه آبی بسته جهان، در سال‌های اخیر با افزایش فشارهای ناشی از ورود پسماندهای شهری، صنعتی و به‌ویژه پلاستیکی مواجه بوده است. کنوانسیون تهران نیز به‌عنوان مهم‌ترین سازوکار همکاری محیط‌زیستی میان کشورهای ساحلی خزر، پروژه‌های مشترکی را برای کاهش آلودگی و حفاظت از تنوع زیستی این دریا دنبال می‌کند.