مدیردفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه با انتقاد از ارزش افزوده منفی اقتصاد کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه طی سه دهه اخیر، اظهار کرد: طی سال‌های ۸۸ تا ۹۲ درآمد کشاورزان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی نسبت به میانگین درآمد کشور پایین‌تر بوده است.

به گزارش زیست آنلاین، مسعود تجریشی در نخستین نشست خبری سال ۹۶ وضعیت دریاچه ارومیه را تشریح کرد و گفت: در منطقه خزر و ارومیه امسال نسبت به سال گذشته ۳۷ درصد کاهش بارش داشتیم. همچنین بارش این منطقه نسبت به میانگین بارش بلندمدت ۱۷ درصد کاهش یافته است.

بارش‌های منطقه ارومیه مثبت ارزیابی نمی‌شود

وی با بیان اینکه بارش‌های پاییز در منطقه ارومیه ضعیف بود افزود: بارش‌های فصل زمستان نرمال بود، برای بهار نیز بارندگی در حد طبیعی و نرمال پیش بینی شده است. در مجموع چون بارش فصل پاییز در این منطقه خوب نبود مجموع بارش‌ها تا کنون مثبت ارزیابی نمی‌شود.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه با تاکید بر اینکه نمی‌توانیم احیای دریاچه ارومیه را به بارش‌ها ربط دهیم اظهار کرد: دریاچه به علت بارش‌ها خشک نشده که از این طریق بتواند پر آب و احیا شود. در تمام دنیا به این موضوع می‌پردازند که چند درصد از منابع آبی هر منطقه را می‌توان مورد بهره برداری قرار داد.

تجریشی با بیان اینکه باید بپذیریم در منطقه خشکی واقع هستیم گفت: نباید از طبیعت بیش از ظرفیت آن بهره برداری کنیم. اخیرا مقاله‌ای در نشریه نیچر منتشر شده که بر اساس آن ایران یکی از چهار کشوری است که بیشترین بهره برداری از آب‌های زیرزمینی را دارد. ۸ درصد کل آب زیرزمینی که در تمام دنیا برداشت می‌شود در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

از ارتباط آب با مقوله‌های سیاست و امنیت کشور غفلت می‌شود

این عضو ستاد احیای دریاچه ارومیه با تاکید بر اینکه شواهد نشان می‌دهد هنوز آب را در کشور جدی نگرفته‌ایم، گفت: در ایران به خطرات ناشی از مصرف بی رویه آب و کاهش آب‌های زیرزمینی تنها به عنوان یک خبر نگاه می‌شود و به واقعیت، پیچیدگی و پیوند آب با حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد، سیاست و امنیت به طور جدی توجه نمی‌شود.

وی با اشاره به اینکه دریاچه ارومیه آینه تمام نمای وضعیت مدیریت آب در ایران است تاکید کرد: تبعات این شکل مدیریتی را در حال حاضر در ارومیه به عنوان منطقه‌ای که میانگین بارش‌های آن بالای ۳۰۰ میلی‌متر است، می‌بینیم. استفاده بی رویه از آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه عامل اصلی خشکی این دریاچه است.

تجریشی با بیان اینکه نوسانات اقلیمی حاکی از آن است که بارش‌ها و روان آب‌ها در سال‌های اخیر کاهش یافته است، افزود: در دو دهه اخیر افزایش دما نیز اتفاق افتاده است. بنابراین برای مدیریت این حوضه آبریز باید عملکرد مطلوبی داشته باشیم و باید بیش از هر چیز استفاده از منابع آبی مورد توجه قرار گیرد.

توسعه بی رویه کشاورزی متهم اصلی خشکی دریاچه ارومیه

مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه با اشاره به اینکه متهم اصلی مصرف بی رویه آب و خشکی دریاچه ارومیه کشاورزی منطقه است گفت: دسترسی آسان به آب و عدم مدیریت صحیح آب در حوضه آبریز در منطقه ارومیه حاکم است. اگر بتوانیم در چگونگی مصرف آب بین کشاورزی و محیط زیست توازن منطقی برقرار کنیم؛ می‌توانیم حفظ دریاچه ارومیه را در کنار توسعه کشاورزی و رشد اقتصاد قوی در منطقه داشته باشیم.

ارزش افزوده منفی اقتصاد کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه طی سه دهه اخیر

وی با تاکید بر اینکه در زمینه مدیریت منابع آب از جمله مدیریت منابع آب حوضه آبریز دریاچه ارومیه با چالش چند وجهی مواجه هستیم، اظهار کرد: طی سه دهه اخیر ارزش افزوده‌ای که بر روی آب و از طریق اقتصاد کشاورزی در این منطقه ایجاد کرده‌ایم، ارزش افزوده مثبتی نبوده است. برای استفاده هر متر مکعب آب کمتر از ۲۰ سنت ارزش اقتصادی تولید کرده‌ایم و درآمد کشاورزی طی سال‌های اخیر در منطقه ارومیه نزول یافته است.

تجریشی با بیان اینکه معیشت عمده آذربایجان غربی روی کشاورزی می‌چرخد افزود: آمارهای اقتصادی نشان می‌دهد بین سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ درآمد کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه روند نزولی داشته است. این در حالیست که سطح کشت زیرآبی در این منطقه گسترش یافته است. دسترسی راحت به منابع آب از سوی کشاورزان باعث شده که آنها توسعه کشاورزی و استفاده بیشتر از آب داشته باشند، اما با این وجود افزایش درآمد نداشته‌اند. در حقیقت برای آبی که مصرف شده کارایی ایجاد نشده است.

درآمد کشاورزان آذربایجان‌های غربی و شرقی پایینتر از میانگین درآمد کشور است

این مقام مسئول در ستاد احیای دریاچه ارومیه با اشاره به اینکه بین سال‌های ۸۸ تا ۹۲ درآمد کشاورزان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی از میانگین درآمد کشور پایین‌تر آمده است، تاکید کرد: سیاست‌های اقتصادی ما در سال‌های اخیر بر مصرف آب بیشتر و توسعه کشاورزی تاکید داشته است. این در حالیست که این توسعه کشاورزی منجر به افزایش درآمد کشاورزان منطقه نشده است.

وی افزود: برای مثال در سال‌های اخیر در این منطقه توسعه گسترده باغات سیب صورت گرفته است. از آنجاکه برای گسترش باغ سیب زنجیره ارزش در این منطقه وجود ندارد، برای همین در آذربایجان غربی مشاهده می‌کنیم که محصوبلات سیب به صورت فله‌ای از بین می‌رود. این به این معناست که آب مصرف شده و کشاورز زحمت کشیده ولی چون زنجیره ارزش در این منطقه وجود ندارد، باعث شده رشد اقتصادی برای منطقه به دنبال نیاورد.

تجریشی با اشاره به اینکه سال گذشته طبق مصوبه قرار شد که چغندر قند از آذربایجان خارج نشود، اظهار کرد: پیش از این از آذربایجان برای انتقال چغندر قند به کارخانه‌های قند اصفهان و خراسان ۱۰۰۰ کیلومتر طی می‌شد و ارزش اقتصادی برای ۳۰۰ هزار تن چغندر قند مازاد استان تنها ۱۸ میلیون دلار بود در حالیکه تنها هزینه سوخت و استهلاک ماشین به ۲۰ میلیون دلار می‌رسید. بنابراین با وجود مصرف آب برای تولید چغندر قند و زحمت کشاورزان تولید این محصول برای آذربایجان ارزش اقتصادی نداشت. برای همین است که هزینه تمام شده محصولات کشاورزی در ایران افزایش می‌یابد و در این شرایط است که مشاهده می‌کنیم قیمت محصولات صادراتی ما در مقایسه با ترکیه ۵۰ درصد بیشتر است.